بررسی اثرات آلودگی هوا بر هزینه‌های بستری بیماری‌های تنفسی:مطالعه موردی شهر تهران

چکیده

افزایش آلاینده‌های جوی در کنار نوسانات متغیرهای کلان اقتصادی، فشار مضاعفی بر نظام سلامت و اقتصاد خانوارها وارد می‌کند. هدف اصلی این پژوهش، تحلیل کمی اثرات شاخص ذرات معلق (PM2.5) و تولید ناخالص داخلی (GDP) بر هزینه‌های بستری مرتبط با بیماری‌های تنفسی در شهر تهران طی بازه زمانی 1393 تا 1401 است. این مطالعه از نوع کاربردی بوده و با استفاده از داده‌های سری زمانی گردآوری‌شده از مراجع رسمی، روابط بین متغیرها را مورد سنجش قرار داده است. جهت تجزیه‌وتحلیل داده‌ها و بررسی وجود رابطه تعادلی بلندمدت و کوتاه‌مدت، از روش اقتصادسنجی الگوی خودرگرسیونی با وقفه‌های توزیعی (ARDL) و الگوی تصحیح خطا (ECM) بهره گرفته شد و برای تعیین جهت علیت، آزمون گرنجر به کار رفت. یافته‌های تجربی نشان داد که یک رابطه هم‌انباشتگی و تعادلی بلندمدت میان متغیرهای مستقل و هزینه بیماری‌های تنفسی برقرار است. نتایج برآورد مدل حاکی از آن است که افزایش غلظت ذرات معلق PM2.5 تأثیر مثبت و معناداری بر افزایش هزینه‌های بستری دارد. همچنین، ضریب تولید ناخالص داخلی نشان‌دهنده رابطه معنادار بین سطح درآمد عمومی و هزینه‌های سلامت است، به‌طوری‌که نوسانات اقتصادی توانسته‌اند شدت مراجعات یا توان پرداخت هزینه‌های درمانی را تحت‌الشعاع قرار دهند. آزمون علیت نیز مؤید رابطه یک‌طرفه از سمت آلودگی هوا و متغیرهای اقتصادی به سمت هزینه‌های درمانی بود. این پژوهش بر لزوم سیاست‌گذاری‌های همسو در جهت کنترل آلاینده‌ها و مدیریت منابع اقتصادی برای کاهش بار مالی نظام سلامت تأکید دارد.