بررسی اقتصاد سلامت در دوران پس از پاندمی کووید19 و راهکارهای بهبودتاب آوری

Abstract

پاندمی کووید-۱۹ صرفاً یک بحران بهداشتی نبود، بلکه آزمونی جدی برای کارآمدی اقتصادی، نهادی و اجتماعی نظام‌های سلامت در سطح ملی و فراملی محسوب می‌شود. تجربه کشورهای مختلف نشان داد که صرف برخورداری از منابع مالی یا ظرفیت‌های فنی، تضمین‌کننده عملکرد موفق نظام سلامت در مواجهه با بحران‌های فراگیر نیست و عوامل نهادی و اجتماعی نقش تعیین‌کننده‌ای در تاب‌آوری نظام سلامت ایفا می‌کنند. در این میان، سرمایه اجتماعی کلان به‌عنوان مجموعه‌ای از ساختارهای نهادی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی، می‌تواند چارچوبی تحلیلی برای تبیین تفاوت عملکرد کشورها در دوران پاندمی فراهم آورد.

هدف این پژوهش، شناسایی و طبقه‌بندی مؤلفه‌های سرمایه اجتماعی کلان مؤثر بر مقابله با پیامدهای اقتصادی و بهداشتی ویروس کرونا در سطح نظام سلامت است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و به روش فراترکیب انجام شده و داده‌های مورد استفاده شامل مطالعات علمی، گزارش‌های سیاستی و اسناد معتبر منتشرشده در سال ۲۰۲۰ در پایگاه‌های اطلاعاتی معتبر بین‌المللی است. انتخاب مطالعات به‌صورت هدفمند و بر اساس معیارهای مشخص انجام شد و تحلیل داده‌ها با استفاده از کدگذاری باز و مقایسه مستمر صورت گرفت.

نتایج تحلیل نشان داد که مؤلفه‌های سرمایه اجتماعی کلان در قالب پنج مقوله اصلی قابل طبقه‌بندی هستند: کارآمدی نظام سیاسی و حکمرانی سلامت، کارآمدی نظام اقتصادی و پایداری مالی، کارآمدی نظام بهداشت و درمان، انسجام و اعتماد اجتماعی، و همکاری و همبستگی فراملی. این مؤلفه‌ها به‌صورت درهم‌تنیده عمل می‌کنند و ضعف در هر یک از آن‌ها می‌تواند توان پاسخ‌گویی و بازیابی نظام سلامت را در مواجهه با بحران‌های فراگیر کاهش دهد.

یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تقویت سرمایه اجتماعی کلان می‌تواند به‌عنوان یکی از ابزارهای سیاستی مؤثر برای ارتقای تاب‌آوری اقتصادی و نهادی نظام سلامت در دوران پساکرونا مورد توجه سیاست‌گذاران قرار گیرد.