تأثیر تمرینات اصلاحی مبتنی بر میکروحرکات (Micro-movements) بر حس عمقی و کنترل پاسچر در سالمندان

Abstract

هدف پژوهش: هدف از این پژوهش بررسی تأثیر تمرینات اصلاحی مبتنی بر میکروحرکات بر حس عمقی مفاصل و کنترل پاسچر در سالمندان بود. با افزایش سن، ضعف در عملکرد عضلات عمقی، کاهش بازخوردهای عصبی–عضلانی و افت تعادل از عوامل اصلی سقوط در سالمندان محسوب می‌شوند. ازاین‌رو، تمرینات میکروحرکتی به‌عنوان رویکردی نوین برای بازآموزی کنترل عصبی–عضلانی مورد توجه قرار گرفته‌اند.

روش پژوهش: پژوهش حاضر از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون و گروه کنترل بود. جامعه‌ی آماری شامل سالمندان ۶۵ تا ۷۵ سال فعال شهر مشهد بود که به‌صورت داوطلبانه در برنامه شرکت کردند. از میان آنان، ۳۰ نفر به‌صورت تصادفی به دو گروه آزمایش و کنترل تقسیم شدند. گروه آزمایش طی ۸ هفته (سه جلسه در هفته، هر جلسه ۶۰ دقیقه) تمرینات اصلاحی مبتنی بر میکروحرکات شامل حرکات ظریف مفصلی، انقباضات ایزومتریک کم‌شدت و تمرینات کنترل ثبات مرکزی را انجام داد. حس عمقی با استفاده از آزمون بازتولید زاویه مفصل زانو (Joint Position Sense Test) و کنترل پاسچر با دستگاه تعادل‌سنج (Stabilometer) اندازه‌گیری شد. داده‌ها با آزمون تحلیل کوواریانس (ANCOVA) تحلیل شدند.

یافته‌ها: نتایج نشان داد میانگین خطای بازتولید زاویه در گروه آزمایش به‌طور معناداری کاهش یافت (p < 0.01)، که بیانگر بهبود حس عمقی است. همچنین، نوسانات مرکز فشار (COP) در آزمون‌های ایستا و پویا در گروه آزمایش به‌طور چشمگیری کاهش یافت (p < 0.05)، که دلالت بر بهبود کنترل پاسچر دارد. در مقابل، گروه کنترل تغییری معنادار نشان نداد.

نتیجه‌گیری: تمرینات اصلاحی مبتنی بر میکروحرکات با تحریک گیرنده‌های عمقی عضلات و مفاصل و تقویت مسیرهای حسی–حرکتی، موجب ارتقای دقت حس عمقی و بهبود کنترل پاسچر در سالمندان می‌شود. این نوع تمرینات می‌تواند به‌عنوان راهکاری ایمن، مؤثر و کم‌هزینه در برنامه‌های پیشگیری از افت تعادل و سقوط در سالمندان به کار گرفته شود.