مقایسه و بررسی اضطراب بانوان و آقایان در اورژانس درمانگاه‌های قدیمی براساس مقیاس STEA(نمونه موردی؛ شهر تهران)

Abstract

زمینه و هدف: معماری فضاهای درمانی، به‌ویژه در اورژانس‌های قدیمی، از یک پس‌زمینه خنثی فراتر رفته و به یک عامل فعال در تشدید یا تعدیل اضطراب مراجعین بدل شده است. این پژوهش با هدف تحلیل تطبیقی تجربه پدیدارشناختی اضطراب میان بانوان و آقایان در اورژانس درمانگاه‌های قدیمی شهر تهران، به دنبال واکاوی تأثیر جنسیت بر ادراک زمان و مکان در یک محیط استرس‌زای درمانی است.

روش بررسی: این مطالعه از نوع توصیفی-تحلیلی و مقایسه‌ای است که بر روی نمونه‌ای در دسترس متشکل از ۲۲ مراجعه‌کننده (۱۲ مرد و ۱۰ زن) به اورژانس یک درمانگاه قدیمی در پاییز ۱۴۰۴ انجام شد. ابزار گردآوری داده‌ها، مقیاس «تجربه زمان و مکان در اضطراب» (STEA) بود و تحلیل داده‌ها از طریق مقایسه میانگین‌ها صورت گرفت.

یافته‌ها: نتایج نشان‌دهنده وجود دو الگوی متمایز اضطراب بر اساس جنسیت است. مردان با میانگین بالاتر در شاخص‌های «گسست از خودِ گذشته» (۷.۰۸) و «ادراک فضای محصور» (۴.۴۱)، نوعی «بحران عاملیت» را تجربه می‌کنند که ریشه در از دست دادن کنترل بر محیط کالبدی دارد. در مقابل، زنان با کسب نمرات بالاتر در «تمرکز بر حال» (۶.۳۰)، «آگاهی جسمانی» (۵.۶۰) و «تقدیرگرایی» (۵.۳۰)، دچار «انقباض زمانی-تنی» می‌شوند که ماهیتی درون‌ریخت و متمرکز بر علائم فیزیولوژیک دارد.

نتیجه‌گیری: معماری فرسوده اورژانس به مثابه یک «مدولاتور ادراکی»، اضطراب را بر اساس جنسیت به شیوه‌ای متفاوت بازتولید می‌کند. برای گذار به «معماری شفابخش»، ارائه یک رویکرد دوگانه ضروری است: از یک سو، طراحی باید با ارتقای خوانایی و شفافیت فضا به نیاز مردان برای «کنترل فضایی» پاسخ دهد و از سوی دیگر، با خلق اتمسفری آرام‌بخش و غنی از نظر حسی، به نیاز زنان برای «گشایش زمانی» و کاهش تنش‌های تنی توجه کند.