الگوی تربیت فرزند در خانواده سالم از منظر روایات معصومان(ع) و روانشناسی
کلمات کلیدی:
تربیت فرزند, خانواده سالم, روایات معصومان, روانشناسی تربیتیچکیده
پژوهش حاضر با هدف ارائه الگوی تربیت فرزند در خانواده سالم بر اساس دو منظومه فکری روایات معصومان(ع) و روانشناسی تربیتی انجام شده است. این مطالعه از نوع تحقیقات کیفی با رویکرد تحلیل مضمون و تطبیقی است. دادهها از طریق مطالعه روایات و کلام امامان معصوم(ع) و منابع معتبر روانشناسی تربیتی گردآوری و با روش تحلیل محتوای استقرایی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافتهها حاکی از آن است که الگوی تربیت فرزند در خانواده سالم در قالب چهار مضمون اصلی نظام مییابند: شاخصهای شناختی-عقلی (شامل خردورزی، تفکر انتقادی، خلاقیت و حل مسئله)، شاخصهای عاطفی-روانی (شامل مهرورزی، دلبستگی ایمن، عزتبخشی و شفقت)، شاخصهای اخلاقی-رفتاری (شامل عدالت محوری، صداقت، مسئولیتپذیری و انضباط) و شاخصهای دینی-معنوی (شامل خداگرایی، آخرتاندیشی، عبادت و تذکر). این پژوهش نشان داد که از منظر احادیث و یافتههای روانشناسی تربیتی در زمینه تربیت فرزند همپوشانی قابل توجهی وجود دارد، اگرچه نگاه روایات از جامعیت و عمق بیشتری برخوردار است. الگوی پیشنهادی این تحقیق میتواند مبنای مناسبی برای برنامهریزیهای آموزشی، مشاوره خانواده و تولید محتوای تربیتی در جامعه اسلامی باشد.
دانلودها
مراجع
1.آمدی، عبدالواحد، غرر الحکم، (بی تا)، قم:دارالکتب الاسلامیة.
2. رضی، محمد، نهجالبلاغه، (۱۳۷۹)، ترجمه محمد دشتی، قم: نشر مشرقین.
3. بهشتی، احمد، اسلام و تربیت کودکان، (۱۳۹۰)، تهران: انتشارات بعثت.
4. حسینی، سیداحمد، تربیت از دیدگاه نهجالبلاغه، (۱۳۹۲)، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
5. دلاور، علی، روش تحقیق در روانشناسی و علوم تربیتی، (۱۳۹۵)، تهران: انتشارات رشد.
6. شفیعآبادی، عبدالله، نظریههای مشاوره و روان درمانی، (۱۳۹۶)، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
. فائق، مجتبی، آسیب شناسی کارگزاران حکومت از دیدگاه نهج البلاغه، (2020)، تهران: انتشارات بنیاد نهج البلاغه.7
. قائمی، علی، خانواده و تربیت کودک، (۱۳۹۱)، تهران: انتشارات انجمن اولیا و مربیان.8
.کلینی، محمد، الکافی، (1369)، قم: دارالحدیث.9
.مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، (1315ق)، قم: دارالکتب الاسلامیة.10
. مطهری، مرتضی، نظام حقوق زن در اسلام، (۱۳۷۸)، تهران: انتشارات صدرا.11
. ناظم، فاطمه، مبانی تربیت اخلاقی در نهجالبلاغه، (۱۳۹۰)، فصلنامه علمی- پژوهشی پژوهشنامه نهجالبلاغه، (۱)، ۷۵-۹۴.12
. باقری، خسرو، نگاهی دوباره به تربیت اسلامی، (۱۳۹۵)، تهران: انتشارات مدرسه.13
. شعاری نژاد، علی اکبر، فلسفه آموزش و پرورش، (۱۳۹۲)، تهران: انتشارات اطلاعات.14
عربی
. ابنابیالحدید، عبدالحمید، شرح نهج البلاغه، (۱۴۰۴ق)، بیروت: دار احیاء التراث العربی.15
16.Ainsworth, M. D. S., Patterns of attachment: A psychological study of the strange situation. (1978). Hillsdale, NJ: Erlbaum.
17.Bandura, A., Social learning theory. (1977). Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
18.Baumrind, D., The influence of parenting style on adolescent competence and substance use. (1991). Journal of Early Adolescence, 11(1), 56-95.
19.Bowen, M., Family therapy in clinical practice. (1978). New York: Jason Aronson.
20.Bowlby, J., Attachment and loss. (1969). Vol. 1. Attachment. New York: Basic Books.
21.Darling, N., & Steinberg, L., Parenting style as context: An integrative model. (1993). Psychological Bulletin, 113(3), 487-496.
22.Frankl, V. E., Man's search for meaning. (1946). Boston: Beacon Press.
23.Halpern, D. F., Thought and knowledge: An introduction to critical thinking. (2014). Psychology Press.
24.Olson, D. H., Circumplex model of marital and family systems. (2000). Journal of Family Therapy, 22(2), 144-167.
25.Santrock, J. W., Educational psychology. (2017). New York: McGraw-Hill.
26.Woolfolk, A., Educational psychology. (2019). Pearson Education.
27.Erikson, E. H., Childhood and society. (1950). New York: Norton.
28.Piaget, J., The origins of intelligence in children. (1952). New York: International Universities Press.
29Vygotsky, L. S., Mind in society. (1978). Cambridge, MA: Harvard University Press.
30.Gardner, H., Frames of mind: The theory of multiple intelligences. (1983). New York: Basic Books.
31.Goleman, D., Emotional intelligence. (1995). New York: Bantam Books.
32.Siegel, D. J., The developing mind. (1999). New York: Guilford Press.
33.Brooks, R. B., Fostering motivation, hope, and resilience in children with learning disorders. (2001). Annals of Dyslexia, 51, 9-20.
34. Faegh, M. (2023). The Place of Intelligence in Human Training from The Viewpoint of Islamic Doctrine. PAKISTAN ISLAMICUS (An International Journal of Islamic & Social Sciences), 3(1), 01-19.
35. Faegh, M., & Rahimipour, G. (2023). The necessity of public military preparation based on verse 60 of Surah Anfal; centered on Shia interpretations. Strategic management attitude, 1(3), 114-135.
36. Faegh, M., & Roshan, M. (2025). Jurisprudential review and analysis of the method of repentance verification approved in 1403 With an emphasis on the Qur'an and hadiths. Religious Researches.
