کاربردهای نوین کیتوزان در پانسمانهای زخم: یک راهکار مؤثر در درمان خونریزیهای تروماتیک
Keywords:
کیتوزان, خونریزی, هموستاتیک, زخمAbstract
خونریزی ناشی از ضربه یکی از دلایل اصلی مرگومیر در حوادث، سوانح و جنگها بهشمار میرود و بهویژه در مواردی که خونریزی شدید و غیرقابل کنترل است، میتواند در مدتزمان کوتاهی منجر به شوک هموراژیک و مرگ شود؛ در این میان، استفاده از مواد هموستاتیک نوین مانند کیتوزان بهعنوان روشی مؤثر و سریع برای کنترل خونریزی مورد توجه قرار گرفته است. کیتوزان، که از کیتین موجود در اسکلت سختپوستان بهدست میآید، یک پلیساکارید زیستسازگار با بار مثبت است که از طریق برهمکنش الکترواستاتیک با سلولهای خونی (دارای بار منفی) موجب تجمع سلولی و تشکیل لخته پایدار میشود و حتی در شرایطی که فرآیند انعقاد طبیعی مختل شده باشد، میتواند با سرعت بالا خونریزی را مهار کند. این ماده نهتنها به دلیل عملکرد سریع و مؤثرش در بند آوردن خون مورد استقبال قرار گرفته، بلکه بهدلیل خواص ضدباکتریایی، ضدالتهابی و تسریع در روند ترمیم زخم، جایگاه ویژهای در طراحی پانسمانهای پیشرفته پیدا کرده است؛ بهطوریکه محصولات مختلفی همچون پودر Celox، پانسمان HemCon و گاز ChitoFlex بر پایه آن تولید شده و در میدانهای جنگ و شرایط اورژانسی به کار گرفته شدهاند. با این حال، چالشهایی مانند عملکرد محدود در زخمهای عمیق یا بیماران با اختلالات انعقادی باعث شده پژوهشگران نسل جدیدی از ترکیبات کیتوزانی را توسعه دهند که با افزودن نانوذرات، پلیمرهای هوشمند یا ترکیبات طبیعی مانند اسید تانیک، خواصی چون رهایش کنترلشده دارو، پرکردن مؤثر زخمهای نامنظم و قدرت بیشتر در مهار خونریزی و عفونت را ارائه دهند؛ در نتیجه، این پیشرفتها نویدبخش استفاده گستردهتر از کیتوزان در درمانهای اورژانسی و بهبود زخمهای پیچیده در آیندهای نزدیک هستند.
Downloads
References
[1] Malik, A., Rehman, F. U., Shah, K. U., Naz, S. S., & Qaisar, S. (2021). Hemostatic
strategies for uncontrolled bleeding: A comprehensive update. Journal of Biomedical
Materials Research Part B: Applied Biomaterials, 109(10), 1465-1477.
[2] Moldovan, H., Antoniac, I., Gheorghiță, D., Safta, M. S., Preda, S., Broască, M., ... &
Zaharia, O. (2022). Biomaterials as haemostatic agents in cardiovascular surgery: review of
current situation and future trends. Polymers, 14(6), 1189.
[3] Gheorghiță, D., Moldovan, H., Robu, A., Bița, A. I., Grosu, E., Antoniac, A., ... & Băcilă,
C. I. (2023). Chitosan-based biomaterials for hemostatic applications: a review of recent
advances. International journal of molecular sciences, 24(13), 10540.
[4] Parani, M., Lokhande, G., Singh, A., & Gaharwar, A. K. (2016). Engineered
nanomaterials for infection control and healing acute and chronic wounds. ACS Applied
Materials & Interfaces, 8(16), 10049-10069.
[5] Parani, M., Lokhande, G., Singh, A., & Gaharwar, A. K. (2016). Engineered
nanomaterials for infection control and healing acute and chronic wounds. ACS Applied
Materials & Interfaces, 8(16), 10049-10069.
[6] Yang, X., Shi, N., Liu, J., Cheng, Q., Li, G., Lyu, J., ... & Zhang, X. (2023). 3D printed
hybrid aerogel gauzes enable highly efficient hemostasis. Advanced Healthcare
Materials, 12(1), 2201591.
[7] Alam, H. B., Burris, D., DaCorta, J. A., & Rhee, P. (2005). Hemorrhage control in the
battlefield: role of new hemostatic agents. Military medicine, 170(1), 63-69.
[8] Zheng, Y., Wu, J., Zhu, Y., & Wu, C. (2023). Inorganic-based biomaterials for rapid
hemostasis and wound healing. Chemical Science, 14(1), 29-53.
[9] Mirzadeh, H., Yaghoubi, N., Amanpour, S., Ahmadi, H., MOHAGHEGHI, S., &
Hormozi, F. (2002). Preparation of Chitosan Derived From Shrimp.
[10] Tang, F., Lv, L., Lu, F., Rong, B., Li, Z., Lu, B., ... & Lan, G. (2016). Preparation and
characterization of N-chitosan as a wound healing accelerator. International Journal of
Biological Macromolecules, 93, 1295-1303.
[11] Yuan, N., Shao, K., Huang, S., & Chen, C. (2023). Chitosan, alginate, hyaluronic acid
and other novel multifunctional hydrogel dressings for wound healing: A
review. International journal of biological macromolecules, 240, 124321.
[12] Hu, Z., Zhang, D. Y., Lu, S. T., Li, P. W., & Li, S. D. (2018). Chitosan-based composite
materials for prospective hemostatic applications. Marine drugs, 16(8), 273.
[13]Guo, J., Sun, W., Kim, J. P., Lu, X., Li, Q., Lin, M., ... & Yang, J. (2018). Development
of tannin-inspired antimicrobial bioadhesives. Acta biomaterialia, 72, 35-44.
[14] Rashki, S., Asgarpour, K., Tarrahimofrad, H., Hashemipour, M., Ebrahimi, M. S.,
Fathizadeh, H., ... & Mirzaei, H. (2021). Chitosan-based nanoparticles against bacterial
infections. Carbohydrate polymers, 251, 117108.
[15]Sahariah, P., & Másson, M. (2017). Antimicrobial chitosan and chitosan derivatives: A
review of the structure–activity relationship. Biomacromolecules, 18(11), 3846-3868.
[16] Koide, S. S. (1998). Chitin-chitosan: properties, benefits and risks. Nutrition
research, 18(6), 1091-1101.
[17] Devlin, J. J., Kircher, S., Kozen, B. G., Littlejohn, L. F., & Johnson, A. S. (2011).
Comparison of ChitoFlex®, CELOX™, and QuikClot® in control of hemorrhage. The
Journal of emergency medicine, 41(3), 237-245.
[18] Littlejohn, L. F., Devlin, J. J., Kircher, S. S., Lueken, R., Melia, M. R., & Johnson, A.
S. (2011). Comparison of Celox‐A, ChitoFlex, WoundStat, and combat gauze hemostatic
agents versus standard gauze dressing in control of hemorrhage in a swine model of
penetrating trauma. Academic Emergency Medicine, 18(4), 340-350.
[19] Shi, W., Kong, Y., Su, Y., Kuss, M. A., Jiang, X., Li, X., ... & Duan, B. (2021). Tannic
acid-inspired, self-healing, and dual stimuli responsive dynamic hydrogel with potent
antibacterial and anti-oxidative properties. Journal of Materials Chemistry B, 9(35), 7182-
7195.
[20] Ma, Y., Yao, J., Liu, Q., Han, T., Zhao, J., Ma, X., ... & Xu, F. (2020). Liquid bandage
harvests robust adhesive, hemostatic, and antibacterial performances as a first‐aid tissue
adhesive. Advanced Functional Materials, 30(39), 200182
