واکاوی عنصر رنگ در هنر اسلامی ایران(مورد مطالعه: سفالگری، فلزکاری)

Authors

  • اکرم پیله چیان دانشجوی دکتری تاریخ تطبیقی تحلیلی هنر اسلامی. دانشکده هنر. دانشگاه الزهرا Author
  • سیدهاشم حسینی دانشیار گروه پژوهش هنر. دانشکده هنر. دانشگاه نیشابور. نیشابور Author

Keywords:

نور, رنگ, هنر اسلامي ایران, حکمت هنر اسلامي

Abstract

           رنگ از عناصر عرفانی در هنر اسلامی هستند که تجلی آن در ساختار ظروف سفالگری و فلزکاری جلوه­گر می­باشد. به­غیر از کاربرد زیبایی رنگ­ها در هنرهای مذکور، هویت و جوهره وجودی خویش را بروز داده و بیان می­کنند که همه چیز در جهان انعکاسی از نور(خدا) است. هدف مقاله پیشرو، واکاوی عنصر رنگ در هنر اسلامی ایران و همچنین ضرورت آن در تحليل و بازشناسي تأثير اين مباني و انديشه­ها در هنر هنرمندان اسلامي ایران است. سوال اصلي آن است که استفاده هنرمندان اسلامي ایران از عنصر رنگ بر روی هنرهایی همچون (سفالگری و فلزکاری) به چه صورت است؟ و هنرمندان اسلامي ایران چه آثاری و بر چه اساسی در رابطه با اين عنصر بنيادي ارائه داده­اند؟. یافته­ها نشان از آن دارد که هنر اسلامی، به­ویژه در قالب سفالگری و فلزکاری، جلوه‌گاهی از تلفیق هنر و حکمت است. هنرمند مسلمان، با بهره‌گیری از عناصر بصری گوناگون، نه تنها زیبایی و ظرافت را به اثر خود می‌بخشد، بلکه به بیان عمیق‌ترین مفاهیم فلسفی و عرفانی نیز می‌پردازد. آثار هنری اسلامی، پلی هستند میان عالم مادّه و معنا و به هنرمند کمک می‌کنند تا با استفاده از عناصر مادّی، مفاهیم معنوی و فلسفی را به تصویر کشد. در نهایت، می‌توان گفت که هنر اسلامی، با استفاده از نور، رنگ و فرم، زبانی جهانی را خلق می‌کند که قادر به ارتباط با مخاطبان از فرهنگ‌ها و زبان‌های گوناگون است. این هنر، با تأکید بر وحدت، هماهنگی و تعادل، به انسان کمک می‌کند تا درک ژرف‌تری از خود، جهان و جایگاه خود در آن داشته باشد. اين تحقيق به روش تاريخي و توصيفي انجام گرفته و نحوه گردآوري مطالب نيز به شيوه کتابخانه­اي مي­باشد.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biographies

  • اکرم پیله چیان , دانشجوی دکتری تاریخ تطبیقی تحلیلی هنر اسلامی. دانشکده هنر. دانشگاه الزهرا

      

  • سیدهاشم حسینی, دانشیار گروه پژوهش هنر. دانشکده هنر. دانشگاه نیشابور. نیشابور

      

References

-آیت اللهی، حبیبالله ، ١٣64 . هنر چیست ؟. تهران : رجاء

-آیتاللهی، حبیبالله. ١٣77 . مبانی نظری هنرهای تجسمی . تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها

)سمت(.

-ابن سینا، ١٣١6 . اشارات، ترجم ه: نصرالله تقوی، تهران: چاپخانه مجلس ابن عربی، بی تا.

-اردلان، نوشین و بختیار، لیلا ، ١٣٨0 . حس وحدت، ترجمه: حمید شاهرخ، اصفهان: خاک.

-براگ، ویلیام هنری. ١٣62 . جهان نور. ترجمه: نازار هامبارچیان. تهران: میر)گوتمبرگ(.

-بلخاری قهی، حسن ، ١٣٨7 . معنا و مفهوم زیبایی در المناظر و تنقیح المناظر ، تهران: فرهنگستان هنر.

- بلخاری قهی، حسن، ١٣٩0 . مبانی عرفانی هنر و معماری اسلامی، تهران: سوره مهر.

-بلخاری قهی، حسن. ١٣٩0 . متافیزیک رنگ در اندیشه اسلامی و تأثیر آن بر ظهور فتوت نامه ای درباره رنگ،

پژوهشنامه هنرهای دیداری، شماره 2، صفحه 5 - ١4 .

-بورکهارت، تیتوس، ١٣65 . هنر اسلامی، زبان و بیان، ترجمه: مسعود رجب نیا، تهران: سروش.

-بهمنی، محمدمسعود. ١٣٩0 . انواری از نور الهی: نور در قرآن، نهجالبلاغه و ادعیه و سخنان بزرگان. تهران: نظری.

-سجادی، علی. ١٣62 . سیر تحول محراب در معماری اسلامی ایران از آغاز تا حمله مغول . تهران: سازمان میراث

فرهنگی کشور.

-عامری، احمد، ١٣75 . رسائل، ترجمه: مهدی تدیّن، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.

-عناقه، عبدالرحیم. ١٣٩١ . تجلی عرفان در معماری مسجد. فصلنامه تخصصی عرفان اسلامی. سال نهم. شماره ٣٣ .

-غزالی، محمد، ١٣5١ . مشکوه الانوار، ترجمه: برهان الدین حمدی، تبریز: اداره کل آموزش و پرورش آذربایجان شرقی.

- فارابی، ا، ١4١٣ ق . الاعمال الفلسفیه، تحقیق جعفر آل یاسین، بیروت: دارالمناهل.

-قرآن مجید، ١٣7٨ . مترجم: الهی قمشه ای، چاپ دوم، قم: انتشارات فاطمه الزهر ا سلام الله علیها .

طباطبایی، محمدحسین. ١٣6٣ . تفسیر المیزان. ترجمه: سید محمدباقر موسوی همدانی. جلد ١ و ١5 . تهران: بنیاد علمی

و فکری علامه طباطبائی، مرکز نشر فرهنگی رجاء: امیر کبیر.

- مددپور، محمد، ١٣74 . تجلیات حکمت معنوی در هنر اسلامی، تهران: امیرکبیر.

-مراثی، محسن. ) ١٣٨٩ (. شناسایی مبانی نظری کاربرد رنگ در نگارگری ایرانی . پایاننامه دکترا.دانشکده هنر. دانشگاه

شاهد.

-منصوری، ذبیحالله. ) ١٣5٨ (. مغز متفکر جهان شیعه امام جعفر صادق )ع(. تهران: جاویدان.

-مهرخوان، مرضیه. ) ١٣٨0 (. تأثیر روحی و معنوی رنگها. پایاننامه کارشناسی. گروه نقاشی. دانشکده هنر. دانشگاه آزاد

اسلامی تهران.

- نصر، سیدحسین، ١٣56 . هنر و معنویت اسلامی ، ترجمه: رحیم قاسمیان، تهران: حکمت.

-نصر، سید حسین. ١٣75 . سه حکیم مسلمان، ترجمه: احمد آرام، تهران: شرکت سهامی کتاب های جیبی.

-نیکوبخت، ناصر و قاسمزاده، علی. ١٣٨7 . سمبولیسم نور و رنگ در عرفان ایرانی - اسلامی. مطالعات عرفانی. شماره

هفتم. ١٨4 - 2١2 .

-واعظ کاشفیسبزواری. ١٣4٨ . فتوّتنامه سلطانی. به اهتمام جعفر محجوب. تهران: بنیاد فرهنگ ایران .

-ویلسون آلن، جیمز. ١٣٨٣ . سفالگری اسلامی. ترجمه: مهناز شایستهفر. تهران: موسسه مطالعات هنر اسلامی.

مراجع تصویر

-URl1: https://giftus.ir/Handicrafts

-URl2: https://setare.com/fa/news/26834/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%87%D9%86%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D9%86%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D9%86%D8%B1-%D8%A7%D8%B5%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86/

Downloads

Published

2025-08-22

How to Cite

واکاوی عنصر رنگ در هنر اسلامی ایران(مورد مطالعه: سفالگری، فلزکاری). (2025). Development Engineering Conferences Center Articles Database, 2(7). https://pubs.bcnf.ir/index.php/Articles/article/view/646

Similar Articles

21-30 of 255

You may also start an advanced similarity search for this article.