مروری بر اثرات زیست محیطی صنایع فولادسازی و ریخته‌گری

چکیده

صنعت فولاد و ریخته‌گری از صنایع کلیدی در توسعه اقتصادی کشورهاست، اما هم‌زمان اثرات زیست‌محیطی قابل‌توجهی بر هوا، آب، خاک و سلامت انسان دارد. این مقاله با هدف مرور و جمع‌بندی مطالعات انجام‌شده در ایران و جهان پیرامون پیامدهای زیست‌محیطی این صنعت تهیه ‌شده است. جستجوی مقالات در پایگاه‌های داخلی و بین‌المللی طی سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ با کلیدواژه‌های مرتبط با فولادسازی، ریخته‌گری و آلودگی محیط‌زیست انجام شد. نتایج نشان داد که مهم‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی شامل انتشار گازهای گلخانه‌ای و ذرات معلق در فرآیند ذوب، آلودگی پساب‌های صنعتی در واحد نورد، تولید پسماندهای جامد نظیر سرباره و ماسه‌های باطله و مواجهه شغلی کارکنان با مواد خطرناک مانند سیلیس و ترکیبات آلی فرار است. مرور مطالعات همچنین بیانگر ضعف در مدیریت پسماند، مصرف بالای انرژی و کمبود فناوری‌های سبز در صنایع فولاد ایران می‌باشد. در نتیجه‌گیری، ارتقای فناوری، بهبود سیستم‌های فیلتراسیون و غبارگیر، بازیافت پسماندها و توسعه سیاست‌های زیست‌محیطی، راهکارهای کلیدی برای کاهش اثرات منفی این صنعت و حرکت به سمت توسعه پایدار محسوب می‌شوند.