وضعیت فقهی و حقوقی طفل ناشی از تجاوز از نسب تا سرپرستی
کلمات کلیدی:
طفل ناشی از تجاوز, نسب, حضانت و کفالت, اصلاح قوانینچکیده
پدیده تولد طفل ناشی از تجاوز جنسی، یکی از پیچیدهترین و چالشبرانگیزترین مسائل حقوقی و فقهی در نظامهای حقوقی معاصر و بهویژه در نظام جمهوری اسلامی ایران است. این مقاله با هدف بررسی وضعیت فقهی و حقوقی این اطفال، از منظر اثبات یا نفی نسب، آثار مترتب بر نسب (مانند ارث، حضانت و ولایت)، و مسئله سرپرستی و حقوق شهروندی آنها نگارش یافته است. پرسشهای اصلی پژوهش آن است که: آیا امکان اثبات نسب برای طفل ناشی از تجاوز وجود دارد؟ چه احکام فقهی و حقوقی بر این نسب مترتب است؟ و نظام سرپرستی این اطفال بر چه مبانی فقهی و قانونی استوار است؟ روش تحقیق توصیفی ـ تحلیلی بوده و با استفاده از منابع کتابخانهای، آراء فقها و تحلیل قوانین موضوعه، تلاش شده است تا دیدگاههای مختلف در این زمینه مورد بررسی و نقد تطبیقی قرار گیرد.یافتههای پژوهش نشان میدهد که گرچه در فقه امامیه، اغلب فقها نسب طفل ناشی از زنا یا تجاوز را به زانی منتسب نمیدانند، اما در حقوق ایران، بهویژه با توجه به مصالح عالیه طفل و اصول حقوق بشری، زمینههایی برای حمایت از این اطفال، بهویژه در بحث سرپرستی و حق برخورداری از هویت و حمایت اجتماعی، پیشبینی شده است. در پایان، مقاله با ارائه راهکارهایی برای رفع خلأهای تقنینی و تبیین حقوق این اطفال، تلاش دارد بستری برای بازنگری در رویهها و سیاستهای حمایتی فراهم سازد.
دانلودها
مراجع
]۱[ قانون حمای ت خانواده، ماده،۱-۴-۱۱۶مصوب .۱۳۹۱
]۲[ قانون مجازات اسالمی، مواد،۲۲۴-۲۲۱مصوب .۱۳۹۲
]۳[ طوسی، محمد بن حسن، )۱۴۱۷ق(، الخالف، قم: جامعه مدرسین، ج.۵
]۴[ حلّی، حسن بن یوسف، )۱۴۲۰ق(، تذکره الفقهاء، قم: مؤسسه آلالبیت)ع( إلحیاء التراث، ج.۲
]۵[ صادقی محمد و مرادی حسن.)۱۳۹۹(. تحلیل فقهی حقوقی وضعیت طفل ناشی از زنا. فصلنامه پژوهش نامه فقه و حقوق. سال پنجم شماره.۱۹
صص۶۸-۴۵
]۶[ عباسی محمود.)۱۳۹۶(. چالش ها ی حقوقی کودک ب ی هو یت در ای ران با تاکید بر اسناد ب ین المللی. فصلنامه مطالعات حقوق تطبیقی سال.۹
شماره۳۵ صص .۱۳۵-۱۱۲
]۷[ خلیلی احمدرضا. )۱۳۹۷(. بررسی تطبیقی حقوق طفل ناشی از زنا در فقه اسالمی و حقوق ای ران. پا ی ان نامه دکتری، دانشگاه قم.
]۸[ زارعی عباس. و طالب پور مریم.)۱۴۰۰(. چالش های حقوقی اثبات بارداری ناشی از تجاوز جنسی در نظام کیفری ا ی ران. فصلنامه پزشکی حقوقی
عدل شماره۱۲ صص.۹۹-۷۸
]۹[ یوسف زاده ناهید.)۱۳۹۸(. حقوق کودک در اسالم و اسناد ب ین المللی تقابل یا تعامل؟. فصلنامه حقوق بشر اسالم ی سال۴ شماره،۱۴ صص -۲۲۱
.۲۴۰
]۱۰[ یزدی، محمدحسین، )۱۴۰۴ق(، جواهر الکالم فی شرح شرائع االسالم، ب یروت: دار احیاء التراث العرب ی، ج.۴۱
]۱۱[ مفید، محمد بن محمد، )۱۴۱۳ق(، تذکره جهان شیخ مفی د، ج.۱
]۱۲[ خمینی، روحاهلل، )۱۳۷۹(، تحر یر الوسیله، قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ج.۳
]۱۳[ قانون مدن ی ا یران،مواد،۱۱۷۳-۱۱۷۰-۱۱۶۷مصوب۱۳۰۷با اصالحات بعدی.
]۱۴[ رأی وحدت رو یه شماره ،۶۱۷ هیأت عمومی د یوان عالی کشور.
]۱۵[ نظری ه مشورتی شماره ،۷۶۵/۱۴۰۲/۷ ،۱۴۰۲/۸/۴ اداره کل حقوق قوه قضائ ی ه.
]۱۶[ رأی وحدت رو یه شماره ،۷۳۶ /۴/۳ ،۱۳۹۳ هیأت عمومی د یوان عالی کشور.
]۱۷[ نظر یه مشورتی شماره ،۸۲۶/۱۴۰۲/۷ ،۱۴۰۲/۸/۴ اداره کل حقوق قوه قضائ ی ه.
]۱۸[ قانون اساسی جمهوری اسالمی ایران، اصل،۳۰مصوب ۱۳۵۸ با اصالحات بعدی.
]۱۹[ طباطبایی، محمدحسین، )۱۳۷۴(، المیزان فی تفسیر القرآن، قم: دفتر انتشارات اسالمی، ج.۴
]۲۰[ خوئ ی، ابوالقاسم، )۱۴۳۰ق(، البیع الخارج فی فقه الجعفری، قم: مؤسسه احی اء آثار االمام الخوئ ی.
]۲۱[ قانون حمایت کودکان و نوجوانان،ماده،۷ مصوب .۱۳۹۹
]۲۲[ قانون حما یت از کودکان و نوجوانان ب یسرپرست و بدسرپرست، مواد،۴-۱مصوب .۱۳۹۲
]۲۳[ قانون ثبت احوال، ماده،۲۰مصوب ۱۳۵۵ با اصالحات بعدی.
]۲۴[ اردب یلی، محمدعلی، )۱۳۸۹(، حقوق جزای عمومی، تهران: میزان
]۲۵[ محقق داماد، مصطفی، )۱۴۳۰ق(، بحوث فقهی ه، قم: مؤسسه الوفاء، ج،۱ ص .۱۵۴
]۲۶[ ابن فارس، احمد بن زکری ا،)۱۴۲۲ق(، معجم مقاییس اللغه، قم: مؤسسه النشر االسالمی.
]۲۷[ ابن منظور، محمد بن مکرم )ب یتا(، لسان العرب، ب یروت: دار احیاء التراث العرب ی، ج .۶
]۲۸[ ابننجیم، ز ینالد ین، )ب یتا(، البحر الرائق فی شرح کنز الدقائق، ب یروت: المطبعة العلمیه، ج.۹
]۲۹[ انصاری، سید محسن، )۱۴۳۰ق(، القواعد الفقهیه، قم: مؤسسه النشر االسالم ی، ج.۳
]۳۰[ ازری، سید محمدسعید)۱۳۴۰ق( ، احکام و حقوق زن در فقه امامیه، قم: آداب یشه، ج.۲
]۳۱[ شهید ثان ی، ز ینالد ین بن علی، )۱۴۱۲ق(، مسالک االفهام إلی تنقیح شرائع االسالم، قم: انتشارات جامعه مدرسین، ج.۴
]۳۲[ قرآن کر یم،سوره نور،۳۲/سورهاسراء،۳۲/سوره احزاب/ ،۵سوره مجادله.۲/س
]۳۳[ نباتی علی. و بخارائی مهال.)۱۴۰۳(. به رسمیت شناختن حق سقط جنین ناشی از تجاوز به عنف)مطالعه فقهی و حقوقی(. مطالعات علوم انسانی
شماره.۴۰
]۳۴[ باقرزادگان امیر. فضلی حسن. و دالوند سیروس.)۱۴۰۳(. مطالعه اکراه به زنا در حقوق کیفری ایران، مصر وانگلستان. آموزه های حقوق کیفری
کشورهای اسالمی شماره.۳
]۳۵[ قزوینی علی، شکرچی زاده حمیدرضا ، حیدری محسن و محمدعلی.)۱۴۰۳(. چالش های احراز عنف در جرائم جنسی در مرحله تحقیق و کشف
جرم. پژوهش های اطالعاتی و جنایی سال نوزدهم شماره.۲
]۳۶[ صبوری پور مهدی. و حق بین فائزه.)۱۳۸۶(. نوآوری ها و چالش های قانون حمایت از اطفال و نوجوانان در پیشگیری از کودک آزاری. پژوهش
های حقوقی.
]۳۷[ فرجی ها محمد. آذری هاجر.)۱۴۰۰(. حمایت کیفری از زنان قر بانی تجاوز به عنف در حقوق ایران. فصلنامه رفاه اجتماعی.
]۳۸[عباسی عاطفه.)۱۳۹۷(. سقط جنین ناشی از تجاوز به عنف. دوفصلنامه علمی ترویجی فقه و حقوق خانواده)ندای صادق( شماره .۶۸
]۳۹[ حکمت فریبا. قیوم زاده محمود و حیدری عباسعلی.) ۱۴۰۱(. بررسی فقه حقوقی اجهاض حمل ناشی از تجاوز به عنف با تکیه بردیدگاه فریقین.
مطالعات فقهی و فلسفی. دوره۱۳ شمهر ۵۰ صص .۲۵-۱۵
]۴۰[ خسروی سحر، تجاری زهرا و اسماعیلی علی اکبر.)۱۴۰۲(. حقوق کیفری ناشی از زنا از منظر حقوق موضوعه ایران و فقه امامیه. فقه جزای
تطبیقی ۱۵ صص .۵۸-۳۴
]۴۱[ قاسمیان موحد محمدعلی.)۱۳۹۷(. حقوق کودکان نامشروع در کنوانسیون حقوق کودک و قوانین اسالمی. سیویلیکا.
]۴۲[ جعفری علیرضا.)۱۴۰۱(. بررسی حقوق کودکان طبیعی)نامشروع( در ا یران و تطبیق آن با کنوانسیون حقوق کودک. پایان نامه کارشناسی ارشد،
پژوهشکده امام خمینی.
]۴۳[ ابراهیمی سعید. )۱۳۹۸(. پایان نامه فقهی حقوقی اطفال نامشروع و چالش قانونی. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسالمی.
]۴۴[ موسوی حسین.)۱۳۹۹(. بررسی تطبیقی حمایت حقوقی از اطفال نامشروع در فقه شیعه و سنی با حقوق ایران. پایان نامه کارشناسی ارشد،
دانشگاه پیام نور.
]۴۵[ ابن عابدی ن، محمدامی ن،)۱۳۹۶ق( ، رد المختار علی الدر المختار، مص ر: المطبعة االمیر یه، ج.۲
]۴۶[ کنوانسیون حقوق کودک ) CRC ). مصوب ۱۹۸۹ سازمان ملل متحد.
]۴۷[ اعالمیه جهانی حقوق بشر. مصوب ۱۹۴۸ سازمان ملل متحد.
]۴۸[ میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی. مصوب .۱۹۶۶
]۴۹[ قانون مدنی فرانسه. ماده .۲۵-۳۱۱
]۵۰[ قانون حمایت اجتماعی فرانسه. ماده .۱۱۱-۱L.
]۵۱[ قانون مدنی تونس. مواد۱۴۹و .۱۵۰
]۵۲[ قانون شماره ۷۳-۹۵ تونس. حمایت ازکودکان.
]۵۳[ قانون مدنی. مصر.ماده.۱۴۶
]۵۴[ قانون حمایت از کودکان و نوجوانان مصر. مصوب .۱۹۹۶
.اندونزی kitab undang-undang hokum perdata (kuhpdt) ]۵۵[
]۵۶[ قانون حمایت کودکان اندونزی. مصوب.۲۰۰۲
