واکاوی عنصر رنگ در هنر اسلامی ایران(مورد مطالعه: سفالگری، فلزکاری)
کلمات کلیدی:
نور, رنگ, هنر اسلامي ایران, حکمت هنر اسلاميچکیده
رنگ از عناصر عرفانی در هنر اسلامی هستند که تجلی آن در ساختار ظروف سفالگری و فلزکاری جلوهگر میباشد. بهغیر از کاربرد زیبایی رنگها در هنرهای مذکور، هویت و جوهره وجودی خویش را بروز داده و بیان میکنند که همه چیز در جهان انعکاسی از نور(خدا) است. هدف مقاله پیشرو، واکاوی عنصر رنگ در هنر اسلامی ایران و همچنین ضرورت آن در تحليل و بازشناسي تأثير اين مباني و انديشهها در هنر هنرمندان اسلامي ایران است. سوال اصلي آن است که استفاده هنرمندان اسلامي ایران از عنصر رنگ بر روی هنرهایی همچون (سفالگری و فلزکاری) به چه صورت است؟ و هنرمندان اسلامي ایران چه آثاری و بر چه اساسی در رابطه با اين عنصر بنيادي ارائه دادهاند؟. یافتهها نشان از آن دارد که هنر اسلامی، بهویژه در قالب سفالگری و فلزکاری، جلوهگاهی از تلفیق هنر و حکمت است. هنرمند مسلمان، با بهرهگیری از عناصر بصری گوناگون، نه تنها زیبایی و ظرافت را به اثر خود میبخشد، بلکه به بیان عمیقترین مفاهیم فلسفی و عرفانی نیز میپردازد. آثار هنری اسلامی، پلی هستند میان عالم مادّه و معنا و به هنرمند کمک میکنند تا با استفاده از عناصر مادّی، مفاهیم معنوی و فلسفی را به تصویر کشد. در نهایت، میتوان گفت که هنر اسلامی، با استفاده از نور، رنگ و فرم، زبانی جهانی را خلق میکند که قادر به ارتباط با مخاطبان از فرهنگها و زبانهای گوناگون است. این هنر، با تأکید بر وحدت، هماهنگی و تعادل، به انسان کمک میکند تا درک ژرفتری از خود، جهان و جایگاه خود در آن داشته باشد. اين تحقيق به روش تاريخي و توصيفي انجام گرفته و نحوه گردآوري مطالب نيز به شيوه کتابخانهاي ميباشد.
دانلودها
مراجع
-آیت اللهی، حبیبالله ، ١٣64 . هنر چیست ؟. تهران : رجاء
-آیتاللهی، حبیبالله. ١٣77 . مبانی نظری هنرهای تجسمی . تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها
)سمت(.
-ابن سینا، ١٣١6 . اشارات، ترجم ه: نصرالله تقوی، تهران: چاپخانه مجلس ابن عربی، بی تا.
-اردلان، نوشین و بختیار، لیلا ، ١٣٨0 . حس وحدت، ترجمه: حمید شاهرخ، اصفهان: خاک.
-براگ، ویلیام هنری. ١٣62 . جهان نور. ترجمه: نازار هامبارچیان. تهران: میر)گوتمبرگ(.
-بلخاری قهی، حسن ، ١٣٨7 . معنا و مفهوم زیبایی در المناظر و تنقیح المناظر ، تهران: فرهنگستان هنر.
- بلخاری قهی، حسن، ١٣٩0 . مبانی عرفانی هنر و معماری اسلامی، تهران: سوره مهر.
-بلخاری قهی، حسن. ١٣٩0 . متافیزیک رنگ در اندیشه اسلامی و تأثیر آن بر ظهور فتوت نامه ای درباره رنگ،
پژوهشنامه هنرهای دیداری، شماره 2، صفحه 5 - ١4 .
-بورکهارت، تیتوس، ١٣65 . هنر اسلامی، زبان و بیان، ترجمه: مسعود رجب نیا، تهران: سروش.
-بهمنی، محمدمسعود. ١٣٩0 . انواری از نور الهی: نور در قرآن، نهجالبلاغه و ادعیه و سخنان بزرگان. تهران: نظری.
-سجادی، علی. ١٣62 . سیر تحول محراب در معماری اسلامی ایران از آغاز تا حمله مغول . تهران: سازمان میراث
فرهنگی کشور.
-عامری، احمد، ١٣75 . رسائل، ترجمه: مهدی تدی ن، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
-عناقه، عبدالرحیم. ١٣٩١ . تجلی عرفان در معماری مسجد. فصلنامه تخصصی عرفان اسلامی. سال نهم. شماره ٣٣ .
-غزالی، محمد، ١٣5١ . مشکوه الانوار، ترجمه: برهان الدین حمدی، تبریز: اداره کل آموزش و پرورش آذربایجان شرقی.
- فارابی، ا، ١4١٣ ق . الاعمال الفلسفیه، تحقیق جعفر آل یاسین، بیروت: دارالمناهل.
-قرآن مجید، ١٣7٨ . مترجم: الهی قمشه ای، چاپ دوم، قم: انتشارات فاطمه الزهر ا سلام الله علیها .
طباطبایی، محمدحسین. ١٣6٣ . تفسیر المیزان. ترجمه: سید محمدباقر موسوی همدانی. جلد ١ و ١5 . تهران: بنیاد علمی
و فکری علامه طباطبائی، مرکز نشر فرهنگی رجاء: امیر کبیر.
- مددپور، محمد، ١٣74 . تجلیات حکمت معنوی در هنر اسلامی، تهران: امیرکبیر.
-مراثی، محسن. ) ١٣٨٩ (. شناسایی مبانی نظری کاربرد رنگ در نگارگری ایرانی . پایاننامه دکترا.دانشکده هنر. دانشگاه
شاهد.
-منصوری، ذبیحالله. ) ١٣5٨ (. مغز متفکر جهان شیعه امام جعفر صادق )ع(. تهران: جاویدان.
-مهرخوان، مرضیه. ) ١٣٨0 (. تأثیر روحی و معنوی رنگها. پایاننامه کارشناسی. گروه نقاشی. دانشکده هنر. دانشگاه آزاد
اسلامی تهران.
- نصر، سیدحسین، ١٣56 . هنر و معنویت اسلامی ، ترجمه: رحیم قاسمیان، تهران: حکمت.
-نصر، سید حسین. ١٣75 . سه حکیم مسلمان، ترجمه: احمد آرام، تهران: شرکت سهامی کتاب های جیبی.
-نیکوبخت، ناصر و قاسمزاده، علی. ١٣٨7 . سمبولیسم نور و رنگ در عرفان ایرانی - اسلامی. مطالعات عرفانی. شماره
هفتم. ١٨4 - 2١2 .
-واعظ کاشفیسبزواری. ١٣4٨ . فتوّتنامه سلطانی. به اهتمام جعفر محجوب. تهران: بنیاد فرهنگ ایران .
-ویلسون آلن، جیمز. ١٣٨٣ . سفالگری اسلامی. ترجمه: مهناز شایستهفر. تهران: موسسه مطالعات هنر اسلامی.
مراجع تصویر