نور در معماری سنتی و مدرن ایران

چکیده

نور یکی از اساسی‌ترین و ضروری‌ترین پدیده‌ها در زندگی انسان است. نور اولین عنصر در جهان است که با استفاده از رنگ‌ها، روح و طبیعت زنده جهان را برایمان روشن می‌سازد. به عبارت دیگر نور به عنوان عامل مهمی به شمار می‌رود که به فضا در معماری معنا می‌بخشد و به ترکیبات کلی بنا سامان می‌دهد و باعث ایجاد تمایز مصالح از یکدیگر می‌شوند و به هر کدام زیبایی و کاربردی خاص را القا می‌کنند. معماری و نور همانند جسم و روح، با یکدیگر رابطه مستقیم، مکمل و به هم پیوسته ای دارند، به گونه ای که هر دو در کنار یکدیگر معنا می‌گیرند و نبود یکی از آن‌ها در سیستم خلل ایجاد می‌کند. تاریخ به منظور انتقال ایده‌ها، اندیشه‌ها، خلاقیت‌ها و هنرهای مختلف، انسان‌ها کوشیده‌اند با الهام از طبیعت و یا بهره‌گیری از این نعمت خدادادی به نوعی زندگی را برای خود و هم زیستانشان راحت و زیباتر و خوشایندتر نمایند. استفاده از دو عنصر نور و رنگ در بیشتر هنرهای ایرانی از جمله این نعمت‌ها است که هنرمندان ایرانی، قبل و بعد از ظهور اسلام از آن‌ها به بهترین و کامل‌ترین شکل ممکن بهره گرفته و صحنه‌هایی بی‌بدیل در برگ برگ تاریخ این سرزمین و تمدن جهانی آفریده‌اند. این پژوهش از نوع کیفی و تحلیلی است که با استفاده از روش تحلیل محتوا و روش تطبیقی انجام می‌شود. در گام نخست، به اهمیت نور در معماری سنتی و مدرن ایرانی و سپس با مطالعه و بررسی دقیق اهمیت نور در معماری، به تحلیل جزئیات معماری و مقایسه نور در طراحی معماری سنتی و مدرن ایرانی پرداخته شده است. برای فهم بهتر، اطلاعات تاریخی و فرهنگی نیز از منابع معتبر گردآوری و تحلیل شده اند. در نهایت، با تلفیق نتایج حاصل از تحلیل داده های تاریخی، رابطه همبستگی میان معماری و نور استخراج شده است.