نقش فرهنگ شهروندی در ارتقاء کیفیت حکمرانی شهری

چکیده

رشد شتابان شهرنشینی و پیچیدگی روزافزون مسائل شهری، کارآمدی نظام‌های سنتی مدیریت شهری را با چالش جدی مواجه ساخته و ضرورت گذار به حکمرانی شهری را به‌عنوان رویکردی مشارکتی، شفاف و پاسخگو آشکار ساخته است. در این گذار، فرهنگ شهروندی به‌مثابه‌ سرمایه‌ای نهادی و نرم، نقشی بنیادین در توفیق یا ناکامی فرایندهای حکمرانی ایفا می‌کند. پژوهش حاضر با اتکا به روش تحلیل اسنادی و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای، مدارک معتبر، نشریات تخصصی و مقالات علمی، تدوین شده است. بررسی‌های نظری حاکی از آن است که مقوله‌هایی همچون قانون‌مداری، مسئولیت‌پذیری، مشارکت اجتماعی و اعتماد عمومی، به‌عنوان مؤلفه‌های کلیدی فرهنگ شهروندی، زمینه‌ساز تحقق اصول حکمرانی مطلوب (از جمله شفافیت، پاسخگویی، عدالت و کارایی) هستند؛ و در عین حال، حکمرانی شفاف و عادلانه نیز با بازتولید سرمایه‌ اجتماعی، به تثبیت و نهادینه‌سازی هنجارهای شهروندی یاری می‌رساند. براین اساس، یافته نهایی مقاله این است که تقویت هم‌زمان فرهنگ شهروندی و اصلاح ساختارهای حکمرانی، یک الزام راهبردی برای شهرهای ایران محسوب می‌شود و مستلزم بازنگری بنیادین در سیاست‌های شهری و بازاندیشی در رویکردهای موجود است.