ناهمخوانی زبان تربیت دینی با زیست جهان نوجوانان-آسیب ها و راهکارها

چکیده

تربیت دینی نوجوانان در شرایط کنونی با چالش ناهمخوانی زبان تربیتی با زیست‌جهان نسل جدید مواجه است. نوجوان امروز در بستر تحولات فرهنگی، رسانه‌ای و ارتباطی، دارای ویژگی‌هایی چون پرسشگری، استقلال‌طلبی، تعامل‌جویی و مشارکت‌خواهی است و روش‌های تربیتی یکسویه و تحمیلی نمی‌تواند با این ویژگی‌ها همخوان باشد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی ابعاد و مصادیق ناهمخوانی زبان تربیت دینی با زیست‌جهان نوجوانان و ارائه راهکارهای بازسازی آن انجام شده است. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر آموزه‌های قرآن، روایات و منابع تربیتی است. یافته‌ها نشان می‌دهد این ناهمخوانی در سه سطح خانواده، نظام آموزشی و نهادهای اجتماعی بروز می‌یابد و در قالب روش‌های تحمیلی، دوگانگی گفتار و رفتار، غلبه تنبیه و توبیخ، محتوای انتزاعی و نامتناسب، روش‌های آموزشی یکسویه و ناکارآمدی برخی رسانه‌ها و فضاهای دینی نمود پیدا می‌کند. پیامد این گسست، می‌تواند دلزدگی، بی‌اعتمادی، دین‌گریزی عاطفی و شکل‌گیری دینداری ظاهری در نوجوانان باشد. یافته‌های پژوهش همچنین نشان می‌دهد بازسازی زبان تربیت دینی مستلزم گذار از تربیت تک‌صدا و تحمیلی به رویکردی گفت‌وگومحور، مشارکتی و مبتنی بر فطرت است. در این مسیر، الگودهی عملی، محبت‌محوری و ایجاد علاقه و ترغیب غیرمستقیم، ارکان اساسی هم‌زبانی تربیتی با نوجوانان به شمار می‌روند.