راهکارهای تقویت سیستم ایمنی ماهی تیلاپیا (Oreochromis niloticus): مروری بر نقش تغذیه و محرک‌های ایمنی

چکیده

صنعت پرورش ماهی تیلاپیا (Oreochromis niloticus) در سال‌های اخیر به دلیل رشد سریع، مقاومت نسبی به شرایط محیطی و بازار مصرف گسترده، توسعه چشمگیری یافته است. با این حال، انتقال به سیستم‌های پرورش متراکم و فوق‌متراکم، ماهی را در معرض استرس‌های فیزیولوژیک شدید قرار داده است که منجر به تضعیف سیستم ایمنی و افزایش آسیب‌پذیری در برابر عوامل بیماری‌زای باکتریایی، ویروسی و انگلی می‌گردد. استفاده بی‌رویه از آنتی‌بیوتیک‌ها برای کنترل این بیماری‌ها علاوه بر ایجاد سویه‌های مقاوم، نگرانی‌های جدی برای سلامت عمومی و محیط‌زیست ایجاد کرده است. در این مقاله مروری، راهکارهای نوین تقویت سیستم ایمنی غیر‌اختصاصی تیلاپیا به عنوان جایگزین‌های پایدار مورد بررسی قرار گرفته‌اند. محور اصلی این پژوهش بر ارزیابی عملکرد محرک‌های ایمنی (Immunostimulants) شامل پروبیوتیک‌ها (مانند Bacillus spp)، پری‌بیوتیک‌ها (مانند مانان-الیگوساکاریدها)، ترکیبات گیاهی (Phytogenics) و مکمل‌های معدنی-ویتامینی تمرکز دارد. یافته‌های بررسی شده نشان می‌دهند که به‌کارگیری هوشمندانه این ترکیبات در جیره غذایی، ضمن بهبود شاخص‌های رشد، موجب ارتقای سطح فعالیت آنزیم‌های دفاعی نظیر لایزوزیم، فعالیت باکتری‌کشی پلاسما و افزایش سطح ایمونوگلوبولین M (IgM) می‌گردد. علاوه بر این، توسعه واکسن‌های نوترکیب و نانوواکسن‌ها توانسته است ایمنی اختصاصی مؤثری علیه بیماری‌های ویروسی و باکتریایی ایجاد کند. نتایج حاصل از این مطالعه نشان می‌دهد که اتخاذ رویکردهای تغذیه‌ای مذکور، می‌تواند به عنوان ابزاری کارآمد در مدیریت سلامت آبزیان، ضمن کاهش وابستگی به مواد شیمیایی، پایداری تولید در مزارع تیلاپیا را تضمین نماید.