آسیب‌شناسی الگوهای تربیتی دوران پیش از بلوغ بر اساس «مثلث تربیتی» استاد علی صفایی حائری و هم‌سنجی آن با رویکردهای نوین روان‌شناختی

چکیده

بحران هویت، شکنندگی روانی و فقدان استقلال رأی در نوجوانان، نشانگر ناکارآمدی الگوهای تربیتی رایج در دوران پیش از بلوغ است. پژوهش حاضر با هدف ارائه یک مدل تربیتی منسجم برای این دورهٔ حساس، به واکاوی اندیشه تربیتی استاد علی صفایی حائری و تطبیق آن با یافته‌های روان‌شناسی مدرن می‌پردازد.این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و رویکردی میان‌رشته‌ای، ابتدا مدل «مثلث تربیتی» (شامل سه رکن: شخصیت، حریت و تفکر) را تبیین کرده و سپس آن را با مفاهیم بنیادین روان‌کاوانی و روان‌شناسانی چون فروید، هورنای، ماهلر، میشل و بیون هم‌سنجی می‌کند. در نهایت، بر اساس این چارچوب نظری، چهار رویکرد تربیتی رایج (اطلاعات‌محور، تقلیدمحور، لذت‌محور و فعالیت‌محور) مورد آسیب‌شناسی قرار می‌گیرند.نتایج نشان می‌دهد که ارکان سه‌گانهٔ صفایی هم‌سویی معناداری با شاخص‌های سلامت روان دارند: «شخصیت» با ایگوی یکپارچه و خودِ واقعی (هورنای/ماهلر)، «حریت» با اصل واقعیت و خودتنظیمی (فروید/میشل)، و «تفکر» با فراشناخت و ظرفیت پردازش آلفا (بیون/فلاول) قابل تطبیق‌اند. تحلیل‌ها حاکی از آن است که شکست رویکردهای رایج، ناشی از نگاه تک‌بُعدی و غفلت از یکپارچگی این سه رکن است. مدل پیشنهادی، گذار از «تربیت کنترلی» به «تربیت سازنده» را از طریق کاشت بذر استقلال، تاب‌آوری و تحلیل در دوران پیش از بلوغ ضروری می‌داند.