تأثیر شب‌های دشت سیاوش کسرایی بر به کجا چنین شتابان شفیعی‌کدکنی: مطالعه تطبیقی

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی دو شعر «شب‌های دشت» از سیاوش کسرایی و «به کجا چنین شتابان» از محمدرضا شفیعی‌کدکنی انجام شده است. در این پژوهش تلاش شده تا مضامین مشترک، میزان تأثیرپذیری فکری و تحولات معنایی میان دو شاعر برجسته معاصر ایران تحلیل گردد. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی است و داده‌ها بر اساس منابع کتابخانه‌ای و تحلیل محتوای متون شعری گردآوری شده‌اند. چهار محور اصلی شامل «شب و حرکت»، «نگاه اجتماعی و فلسفی»، «نماد طبیعت و سفر» و «تأثیرپذیری فکری شفیعی‌کدکنی از کسرایی» مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که هر دو شاعر از نماد شب برای تصویر تاریکی و خفقان و از مفهوم حرکت برای نمایش رهایی و آگاهی استفاده کرده‌اند. در شعر کسرایی، حرکت جنبه‌ای اجتماعی و تاریخی دارد، در حالی که در شعر شفیعی‌کدکنی، حرکت به حوزه درونی و فلسفی منتقل شده است. همچنین عناصر طبیعت در هر دو اثر نقش نمادین داشته و مسیر انسان از تاریکی به روشنایی را بازتاب داده‌اند. یافته‌ها بیانگر آن است که شفیعی‌کدکنی با تأثیر از اندیشه اجتماعی و انسان‌گرایانه کسرایی، مضامین او را در قالبی تأملی و معرفتی بازآفرینی کرده است و این امر، تداوم جریان شعر متعهد و اندیشه‌ورز در ادبیات معاصر فارسی را نشان می‌دهد.