باکتری‌های ریزوسفری با عملکرد دوگانه در زیست‌پالایی رادیونوکلئیدها: چشم‌اندازها، چالش‌ها و مسیر پیش‌رو

چکیده

زیست‌پالایی رادیونوکلئیدها با استفاده از باکتری‌های محرک رشد گیاه (PGPR) به‌عنوان رویکردی پایدار و زیست‌سازگار برای کاهش آلودگی پرتوزا مطرح شده‌است، اما شواهد تجربی اندکی از عملکرد هم‌زمان این باکتری‌ها در پاکسازی آلاینده و تقویت رشد گیاه در شرایط پرتوزا وجود دارد. این مقاله با رویکردی تحلیلی و انتقادی، شواهد موجود درباره قابلیت‌های PGPR را مرور کرده و نشان‌می‌دهد که اگرچه مکانیسم‌هایی مانند تولید سیدروفور، ترشح اسید آلی و تشکیل بیوفیلم در فیتوپالایی فلزات سنگین موفق عمل کرده‌اند، اما تعمیم مستقیم آن‌ها به رادیونوکلئیدها بدون اعتبارسنجی تجربی ممکن نیست. مقاله سه مانع کلیدی را برجسته می‌سازد: اثرات ژنوتوکسیک و اکسیداتیو تشعشع بر بقاء میکروبی، فقدان مقاومت پرتوزاپالا در بیشتر سویه‌های رایج PGPR، و کمبود داده‌های میدانی بلندمدت در مورد پایداری عملکرد آن‌ها در ریزوسفر پرتوزا. همچنین، مسئله مدیریت زیست‌توده آلوده پس از پاکسازی به‌عنوان چالش اغلب نادیده‌گرفته‌شده مورد تأکید قرار گرفته است. در پایان، مقاله با تأکید بر ضرورت طراحی چارچوب مفهومی جدید و مدل‌های تجربی قوی برای اعتبارسنجی عملکرد دوگانه، مسیر تحقیقات آینده را ترسیم می‌کند و پایه‌ای برای توسعه مدل‌های یکپارچه گیاه–میکروب در زیست‌پالایی پرتوزا فراهم می‌آورد.