ارزیابی اثرات زیست محیطی چرخه حیات خامه در صنایع لبنی (مطالعه موردی: کارخانه پگاه لرستان)

چکیده

با توجه به افزایش نگرانی‌ها در مورد اثرات زیست‌محیطی صنایع غذایی، ارزیابی اثرات زیست‌محیطی تولید محصولات لبنی به ویژه خامه، اهمیت ویژه‌ای یافته است. تولید خامه به عنوان یکی از فرآورده‌های لبنی پرمصرف، می‌تواند تأثیرات قابل توجهی بر محیط زیست داشته باشد. هدف از این پژوهش، ارزیابی اثرات زیست‌محیطی تولید خامه در مرز سیستم کارخانه، با استفاده از روش ارزیابی چرخه حیات است. داده‌های مورد نیاز از طریق مصاحبه حضوری با پرسنل و داده‌برداری مستقیم در محیط کارخانه شیر پگاه لرستان جمع‌آوری شده است. محاسبات اثرات زیست‌محیطی خامه با استفاده از نرم‌افزار سیماپرو و روش CML-IA baseline V3.05/world2000 انجام گرفت. نتایج مطالعه نشان می‌دهد که در فرآیند تولید خامه، شیر خام و برق مصرفی بالاترین میزان آلایندگی را در بیشتر دسته‌های اثر دارند. خامه ۲۰۰ گرمی ۳۰٪ چربی با تفاوت ناچیزی نسبت به خامه ۲۰۰ گرمی ۲۵٪ چربی در اغلب دسته‌های اثر بیشترین آلایندگی را دارد که علت آن مصرف بیشتر برق و گاز در فرآیند تولید است. همچنین در چهار دسته اثر شامل کاهش عوامل غیر زنده، کاهش عوامل غیر زنده (سوخت فسیلی)، پتانسیل گرمایش جهانی و تخلیه لایه اوزن به دلیل تولید پساب بیشتر توسط خامه ۲۰۰ گرمی ۲۵٪ چربی، این نوع خامه آلایندگی زیست‌محیطی بیشتری را ایجاد می‌کند. نتایج این پژوهش نشان‌دهنده ضرورت توجه به بهینه‌سازی فرآیندهای تولید و کاهش مصرف انرژی در تولید محصولات لبنی است. پیشنهاد می‌شود که محققان و تولیدکنندگان با تمرکز بر فناوری‌های نوین و روش‌های پایدار، به کاهش اثرات منفی زیست‌محیطی کمک کنند. همچنین، تحقیقات آینده می‌توانند به بررسی تأثیرات زیست‌محیطی سایر محصولات لبنی و مقایسه آنها بپردازند تا راهکارهای موثرتری برای کاهش آلایندگی ارائه شود.