تأثیر شبکههای اجتماعی بر جرائم نوظهور مطالعه تطبیقی در حقوق ایران و ایالات متحده آمریکا
Keywords:
شبکههای اجتماعی, جرائم نوظهور, حقوق ایران, حقوق آمریکاAbstract
امروزه شبکههای اجتماعی مانند اینستاگرام و تلگرام به یکی از ابزارهای اصلی ارتباطات عمومی تبدیل شده‌اند. همین فضا نیز بستر مناسبی برای ارتکاب جرائمی فراهم کرده است که در قوانین کیفری سنتی کمتر دیده می‌شود؛ از جمله کلاهبرداری اینترنتی، هویتسازی جعلی، انتشار غیرمجاز داده‌های خصوصی، و تحریک به خشونت. هدف این نوشتار، بررسی تطبیقی تأثیر این جرائم نوظهور در دو نظام حقوقی ایران (با مبانی شرعی) و ایالات متحده آمریکا (با سنت کامن لا) است. روش پژوهش به صورت توصیفی-تحلیلی بوده و داده‌ها از طریق مطالعه قوانین (قانون جرائم رایانهای ایران، قانون CFAA و CDA آمریکا)، رویه قضایی، و مقالات معتبر گردآوری شده است. دستاوردها نشان می‌دهد که در آمریکا قوانین منسجم فدرال و رویه قضایی غنی‌تری وجود دارد (مانند قاعده «حداقل تماس» و ماده ۲۳۰ قانون CDA)، در حالی که حقوق ایران با وجود پراکندگی مقررات، در جرائمی مانند هتک حیثیت واکنشی سریع‌تر نشان می‌دهد. نتیجه نهایی آنکه بازنگری در قانون جرائم رایانهای، تشکیل دادگاههای تخصصی سایبری، و انعقاد معاهدات دوجانبه می‌تواند کارآمدی نظام حقوقی ایران را در برابر جرائم نوظهور شبکههای اجتماعی افزایش دهد.
Downloads
References
1.
Boyd, d. m., & Ellison, N. B. (2007). “Social Network Sites: Definition, History, and Scholarship”. Journal of Computer-Mediated Communication, 13(1), 210-230.
2.
Castells, M. (2010). The Rise of the Network Society (2nd ed.). Wiley-Blackwell.
3.
Yar, M. (2013). Cybercrime and Society (2nd ed.). SAGE Publications.
4.
Wall, D. S. (2007). Cybercrime: The Transformation of Crime in the Information Age. Polity Press.
5
. پلیس فتا ) 14۰۲ (. گزارش سالانه جرائم سایبری در ایران، معاونت نظارت و پیشگیری، تهران .
6.
Brenner, S. W. (2010). Law in an Era of "Smart" Technology. Oxford University Press.
7.
Kerr, O. S. (2015). “Virtual Crime, Real Deterrence”. Stanford Law Review, 67(4), 731-780.
8
. رستمی، ح. و صادقی، م. ) 1۳99 مجله تحقیقات ،» چالشهای حقوق کیفری ایران در جرائم سایبری فرامرزی « .)
حقوقی، دوره ۲۳ ، شماره 91 ، صص .1۲7-155
9
. فیوض، ع. ) 1۳95 فصلنامه ،» بررسی تطبیقی مسئولیت مدنی ارائ هدهندگان خدمات شبکههای اجتماعی « .)
حقوق تطبیقی، دانشگاه شیراز، سال 7، شماره ۲، صص .1۰5-1۲۸
10
. نوری، م. ) 14۰۰ پژوهشنامه حقوق کیفری، دانشگاه ،» جرمانگاری کلاهبرداری رایان های در ایران و آمریکا « .)
علامه طباطبائی، شماره ۲۳ ، صص .45-7۰
11.
Brenner, S. W. (2010). Law in an Era of "Smart" Technology. Oxford University Press.
12.
Kerr, O. S. (2015). “Virtual Crime, Real Deterrence”. Stanford Law Review, 67(4), 731-780.
13
. قانون جرائم رایانهای جمهوری اسلامی ایران، مصوب 1۳۸۸ با اصلاحات .1۳9۰
14
. قانون مجازات اسلامی )تعزیرات(، مصوب .1۳75
15.
Computer Fraud and Abuse Act, 18 U.S.C. § 1030 (1986, amended 2008).
16.
Communications Decency Act, 47 U.S.C. § 230 (1996).
17.
Citron, D. K. (2018). “The Role of Section 230 in Protecting Free Speech Online”. Boston University Law Review, 98(4), 1267-1285.
18.
Elonis v. United States, 575 U.S. 723 (2015).
19.
Calder v. Jones, 465 U.S. 783 (1984).
20
. هیئت تحریریه کنگره ) 14۰4 (. راهنمای تدوین مقاله دهمین کنفرانس بینالمللی مطالعات اجتماعی، حقوق و
فرهنگ عامه، تهران .
21 . پوراحمد، ع. و حبیبزاده، م. ) 1۳9۸ فصلنامه روششناسی علوم ،» روشهای تحقیق تطبیقی در علوم انسانی « .)
انسانی، دانشگاه امام صادق )ع(، سال ۲5 ، شماره 99 ، صص .45-6۸
22 . رحمانی، ج. ) 1۳97 پژوهشنامه روانشناسی ،» ساخت و اعتباریابی چکلیست ارزیابی پژوهشهای کیفی « .)
کاربردی، دانشگاه خوارزمی، شماره ۳۲ ، صص .119-1۳6
23 . کاظمی، س. ) 1۳99 مجله پژوهش حقوق و ،» روایی و پایایی ابزارهای اندازهگیری در پژوهشهای حقوقی « .)
سیاست، دانشگاه علامه طباطبائی، سال ۲۲ ، شماره 54 ، صص 77-96.
24 . صادقی، ن. و علیزاده، م. ) 14۰۰ دوفصلنامه مطالعات ،» نمون هگیری هدفمند در پژوهشهای کیفی « .)
روششناسی، دانشگاه شهید بهشتی، شماره 17 ، صص .۳۳-55
25 . پلیس فتا ) 14۰۲ (. گزارش تحلیلی جرائم شبکههای اجتماعی )سال 14۰1-14۰۲ (، معاونت نظارت و پیشگیری،
تهران .
26. Creswell, J. W. (2014). Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches (4th ed.). SAGE Publications.
27. Kischel, U. (2019). Comparative Law. Oxford University Press.
28. De Vaus, D. (2013). Surveys in Social Research (6th ed.). Routledge.
29. Polit, D. F., & Beck, C. T. (2012). Nursing Research: Generating and Assessing Evidence for Nursing Practice (9th ed.). Lippincott Williams & Wilkins.
30. Neuman, W. L. (2014). Social Research Methods: Qualitative and Quantitative Approaches (7th ed.). Pearson.
31. Patton, M. Q. (2015). Qualitative Research & Evaluation Methods (4th ed.). SAGE Publications.
32. FBI (2023). Internet Crime Report 2022. Federal Bureau of Investigation, Washington D.C.
33. Hsieh, H. F., & Shannon, S. E. (2005). “Three Approaches to Qualitative Content Analysis”. Qualitative Health Research, 15(9), 1277-1288.
34. Strauss, A., & Corbin, J. (1998). Basics of Qualitative Research: Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory (2nd ed.). SAGE Publications.
35. Denzin, N. K. (2017). The Research Act: A Theoretical Introduction to Sociological Methods (4th ed.). Routledge.
36 . صالحی، ع. ) 14۰1 تحلیل ماده « .) 17 فصلنامه ،» قانون جرائم رایانهای ایران در پروندههای هویتسازی جعلی
پژوهش حقوق کیفری، دانشگاه شهید بهشتی، سال 11 ، شماره ۲، صص .۸9-11۲
37 . مرادی، ک. ) 1۳9۸ نشریه حقوق تطبیقی، دانشگاه ،» مقایسه جرم تحریک به خشونت در حقوق ایران و آمریکا « .)
تربیت مدرس، دوره 6، شماره ۲، صص .155-17۸
38 . رضایی، ح. ) 14۰۰ مجله علمی حقوق و ،» مسئولیت کیفری مدیران شبک ههای اجتماعی در ایران و آمریکا « .)
فناوری اطلاعات، دانشگاه تهران، شماره ۲4 ، صص .67-9۰
39 . کریمی، س. ) 1۳99 پژوهشنامه حقوق بینالملل، ،» صلاحیت دادگاههای ایران در جرائم سایبری فرامرزی « .)
دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، سال ۸، شماره 15 ، صص .41-6۳
40 . موسوی، ل. ) 14۰۲ مجله علوم تحقیقات، سال ،» مرور نظاممند مطالعات تطبیقی جرائم سایبری در ایران « .) 1۸ ،
شماره 7۲ ، صص .۲۰۳-۲۲۲
41 . نادری، ف. ) 14۰1 دوفصلنامه آموزش و توسعه قضایی، ،» نیازهای آموزشی قضات در حوزه ادله الکترونیک « .)
معاونت آموزش قوه قضائیه، شماره ۳1 ، صص .۵-۲۴
42. Computer Fraud and Abuse Act, 18 U.S.C. § 1030 (1986, amended 2008).
43. Communications Decency Act, 47 U.S.C. § 230 (1996).
44. Citron, D. K. (2018). “The Role of Section 230 in Protecting Free Speech Online”. Boston University Law Review, 98(4), 1267-1285.
45. Brandenburg v. Ohio, 395 U.S. 444 (1969).
46. Calder v. Jones, 465 U.S. 783 (1984).
47. Stored Communications Act, 18 U.S.C. § 2701 et seq. (1986).
48 . رستمی، ح. و صادقی، م. ) 1۳99 مجله تحقیقات ،» چالشهای حقوق کیفری ایران در جرائم سایبری فرامرزی « .)
حقوقی، دوره ۲۳ ، شماره 91 ، صص .1۲7-155
49 . فیوض، ع. ) 1۳95 فصلنامه ،» بررسی تطبیقی مسئولیت مدنی ارائ هدهندگان خدمات شبکههای اجتماعی « .)
حقوق تطبیقی، دانشگاه شیراز، سال 7، شماره ۲، صص .1۰5-1۲۸
50 . نوری، م. ) 14۰۰ پژوهشنامه حقوق کیفری، دانشگاه ،» جرمانگاری کلاهبرداری رایان های در ایران و آمریکا « .)
علامه طباطبائی، شماره ۲۳ ، صص .45-7۰
51. Brenner, S. W. (2010). Law in an Era of "Smart" Technology. Oxford University Press.
52. Brandenburg v. Ohio, 395 U.S. 444 (1969).
53. Calder v. Jones, 465 U.S. 783 (1984).
54. Citron, D. K. (2018). “The Role of Section 230 in Protecting Free Speech Online”. Boston University Law Review, 98(4), 1267-1285.
55. Computer Fraud and Abuse Act, 18 U.S.C. § 1030 (1986, amended 2008).
56. Communications Decency Act, 47 U.S.C. § 230 (1996).
57. Elonis v. United States, 575 U.S. 723 (2015).
58. Kerr, O. S. (2015). “Virtual Crime, Real Deterrence”. Stanford Law Review, 67(4), 731-780.
59. Kischel, U. (2019). Comparative Law. Oxford University Press.
60. Stored Communications Act, 18 U.S.C. § 2701 et seq. (1986).
61 . اسماعیلی، م. ) 1۳9۸ انتشارات دانشگاه تهران ،» فقه فضای مجازی: مبانی و احکام « .) .
62 . کدخدایی، ع. و حبیبزاده، م. ) 14۰۰ مجله حقوقی ،» حقوق فضای مجازی در ایران: چالشها و چشماندازها « .)
بینالمللی، دوره ۳۸ ، شماره 64 ، صص .9-۳۸
63 . قرآن کریم، سوره حجرات، آیه .1۲
64 . شیخ انصاری، م. ) 1۳79 چاپ کنگره جهانی شیخ انصاری، قم ،» مکاسب محرمه « .) .
65 . شریف الرضی ) 1۳۸۰ نامه ،» نهجالبلاغه « .) 5۳ ) عهدنامه مالک اشتر(، ترجمه دشتی .
66 . خمینی، س. ر. ) 1۳۸9 مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، تهران، ج ،» تحریرالوسیله « .) ۲، صص ۲5۰-۲7۰
)مبحث ضرر و قواعد فقهی( .
67 . حر عاملی، م. ) 14۰9 مؤسسه آل البیت، قم، ج ،» وسائل الشیعه « .) 17 قاعده لاضرر « ، باب ».
68 . مجلسی، م. ب. ) 1۳6۳ دارالکتب الاسلامیه، تهران، ج ،» بحارالانوار « .) 7۲ ، ص ۳۰5 )حدیث حرمة المؤمن( .
