بررسی نقش هوش هیجانی و ویژگی‌های شخصیتی در پیش‌بینی اهداف پیشرفت تحصیلی دانشجویان

Abstract

هدف از پژوهش حاضر بررسی نقش هوش هیجانی و ویژگی‌های شخصیتی در پیش‌بینی مؤلفه‌های اهداف پیشرفت دانشجویان بود. با توجه به اهمیت اهداف پیشرفت در موفقیت تحصیلی، انگیزش، خودتنظیمی و عملکرد آکادمیک، شناسایی عوامل پیش‌بینی‌کننده این اهداف به‌ویژه در حوزه ویژگی‌های فردی همچون شخصیت و هوش هیجانی، می‌تواند نقش بسزایی در ارتقاء فرآیندهای یادگیری ایفا نماید. پژوهش حاضر از نوع توصیفی–همبستگی و جامعه آماری آن شامل کلیه دانشجویان مقطع کارشناسی دانشگاه‌های دولتی در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ بود. با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای، تعداد ۳۸۰ نفر به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارهای مورد استفاده شامل پرسشنامه پنج‌عاملی شخصیت نئو (NEO-FFI)، پرسشنامه هوش هیجانی شاته (SEIS) و مقیاس اهداف پیشرفت الیوت و مک‌گریگور (AGQ-R) بود. داده‌ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه به روش همزمان تحلیل شدند. نتایج نشان داد که بین مؤلفه‌های هوش هیجانی و اهداف پیشرفت رابطه معناداری وجود دارد، به‌طوری‌که هوش هیجانی، پیش‌بینی‌کننده قوی اهداف یادگیری و عملکردگرایی مثبت بودند. در بعد ویژگی‌های شخصیتی نیز وظیفه‌شناسی، گشودگی به تجربه و برون‌گرایی، پیش‌بینی‌کننده مؤلفه‌های سازنده اهداف پیشرفت محسوب شدند؛ در حالی که روان‌رنجوری با اهداف اجتنابی و بی‌هدفی رابطه مستقیم داشت. همچنین مدل ترکیبی هوش هیجانی و شخصیت توانست واریانس معناداری از متغیرهای وابسته را تبیین نماید. یافته‌های این پژوهش دلالت بر آن دارد که توانمندسازی هیجانی و شناخت ابعاد شخصیتی دانشجویان می‌تواند به شکل مؤثری در جهت‌دهی اهداف پیشرفت تحصیلی آنان مؤثر باشد. بنابراین، پیشنهاد می‌شود که در برنامه‌های مشاوره‌ای، آموزشی و روان‌شناختی دانشگاهی، توجه ویژه‌ای به این متغیرهای شخصی شود.