سنجش و مقایسه نظر بانوان و آقایان در رابطه با زیبایی‌شناسی مجتمع‌های اداری و تجاری تهران

Abstract

زمینه و هدف: نمای مجتمع‌های تجاری به عنوان عناصر شاخص شهری، نقش انکارناپذیری در کیفیت بصری و ادراک روان‌شناختی شهروندان ایفا می‌کند. با توجه به اهمیت روزافزون این فضاها و خلاء پژوهشی در زمینه تأثیر جنسیت بر ادراک زیبایی‌شناختی معماری، پژوهش حاضر با هدف سنجش و مقایسه دیدگاه بانوان و آقایان در این خصوص تدوین شد.

روش بررسی: این پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی و با رویکردی مقایسه‌ای است. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه‌ای استاندارد بود که چهار بُعد زیبایی‌شناسی (انسجام، پیچیدگی، خوانایی و رمز و راز) را در میان ۱۰۰ نفر از شهروندان (۵۰ زن و ۵۰ مرد) در پنج مجتمع تجاری منتخب تهران (ارگ، اطلس مال، آوا سنتر، شمیران سنتر و اپال) می‌سنجید. داده‌های به‌دست‌آمده با استفاده از آمار توصیفی و آزمون تی مستقل (Independent T-Test) تحلیل شدند.

یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که اگرچه در نمره کل زیبایی‌شناسی تفاوت معناداری میان دو گروه وجود ندارد (p>0.05)، اما در ابعاد تشکیل‌دهنده آن تفاوت‌های چشمگیری مشاهده شد. بانوان به طور معناداری امتیاز بالاتری به ابعاد «انسجام» (p=0.016) و «خوانایی» (p=0.029) دادند، در حالی که آقایان امتیاز معنادار بالاتری برای بُعد «پیچیدگی» قائل بودند (p=0.003). در رتبه‌بندی مجتمع‌ها، هر دو گروه «مجتمع ارگ» را به عنوان زیباترین و «اپال» را به عنوان کم‌جاذبه‌ترین گزینه انتخاب کردند.

نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش حاکی از آن است که جنسیت، ترجیحات زیبایی‌شناختی افراد را در مواجهه با معماری تحت تأثیر قرار می‌دهد. در حالی که زنان به سمت فضاهای منظم، خوانا و قابل پیش‌بینی گرایش دارند، مردان از تنوع و پیچیدگی بصری استقبال بیشتری می‌کنند. این یافته‌ها بر ضرورت اتخاذ رویکردهای طراحی حساس به جنسیت به منظور خلق فضاهای عمومی فراگیر و موفق تأکید دارد.