نقش بلاکچین در پیشگیری از تقلب در صنعت داروسازی: تحلیل و بررسی
Keywords:
زنجیره تأمین صنایع دارویی, قابلیت ردیابی, بلاکچین, جلوگیری از تقلبAbstract
هدف: هدف از انجام این پژوهش، رتبهبندی شاخصهای مؤثر در بکارگیری فناوری بلاکچین در بهبود صنایع دارویی، با محوریت شفافسازی و جلوگیری از تقلّب میباشد.
روش: در این تحقیق آمیختهای از روش فراترکیب و درخت تصمیمگیری استفاده شده است. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه حاصل از پنل دلفی است. معیارها پس از استخراج با روش درخت تصمیمگیری AHP رتبهبندی و اوزاندهی شد. سپس به کمک روش TOPSIS میزان اهمیت هر کدام از مؤلفههای فناوری بلاکچین در زنجیره تأمین دارویی بدست آمد. در این تحقیق از نرمافزار Super Decision استفاده شد.
یافتهها: یافتههای پژوهش نشان میدهد که از نظر خبرگان معیار «ردیابی و جلوگیری از تقلب در صنایع دارویی» نسبت به معیارهای دیگر از اهمیت بیشتری برخوردار است. این معیار با وزن 293/0 در رتبه اول و معیار «سادهسازی معاملات بینالمللی» با وزن 067/0 در جایگاه آخر قرار گرفت. در ادامه برای یافتن میزان اهمیت هر کدام از مؤلفههای فناوری بلاکچین در زنجیره تأمین دارویی از روش TOPSIS استفاده شد. یافتههای این بخش نشان میدهد مؤلفه «غیرقابل دستکاری بودن دادهها» با ضریب نزدیکی 684/0 در رتبه اول و مؤلفه «ردیابی دارویی» با ضریب نزدیکی 410/0 در رتبه آخر قرار گرفته است.
بحث و نتیجهگیری: با توجه به یافتههای پژوهش نتیجه میگیریم، به نظر خبرگان معیار «ردیابی و جلوگیری از تقلب در صنایع دارویی» در رتبه اول اوزان دهی قرار دارد و از اهمیت به سزایی برخوردار است. از نظر خبرگان زیرمعیار «غیرقابل دستکاری بودن دادهها» نیز در رتبه اول قرار دارد. که اینها همه نشان از اهمیت جلوگیری از تقلب و غیرقابل دستکاری بودن دادههای زنجیره تأمین دارویی دارد. از آنجاکه معیارهای شناسایی شده فناوری بلاکچین در زنجیره تأمین دارویی دارای اوزان بالایی می باشند و فناوری بلاکچین یک تکنولوژی امن و مطمئن برای استفاده در زنجیره تأمین دارویی میباشد
Downloads
References
ایزدبخش ح و همکاران، )1387(، آموزش کاربردی نرمافزارهای مهندسی صنایع و مدیریت، جلد ،1 تهران: انتشارات جهاد
دانشگاهی ، واحد صنعتی امیر کبیر. چاپ دوم.
رضایی ل و بابازاده ر. )1399(. طراحی مدل استقرار مدیریت منابع انسانی سبز در سازمانهای دولتی کشور. فصلنامه علمی
پژوهشی علوم و فنون مدیریت اطالعات، 11)3(، .114-75
محمداسماع یل صدیقه و فتاحزاده هانیه. )1400(، شناسایی شاخصهای مؤثر در استفاده از فناوری بالکچین در زنجیره
تأمین دارو )با استفاده از روش فراترکیب سالهای )2022-2010(. مجله علمی پژوهشی مدیریت سالمت، 12)4(، 81-
DOI:10.30495/jhm.2022.66173.11031 .105
مومنی م. مباحث نوین در تحقیق در عملیات، انتشارات دانشکده مدی ریت دانشگاه تهران، چاپ دوم.
Akhtar MM , Rizvi DR . (2020a). “Traceability and Detection of Counterfeit Medicines in
Pharmaceutical Supply Chain Using Blockchain-Based Architectures”, Sustainable and Energy
Efficient Computing Paradigms for Society , 1 September, pp 1-31.
DOI:10.1007/978-3-030-51070-1_1
Al Barazanchi I, Abdulshaheed HR, Jaaz ZA, Gheni HM, Niu Y, Almutairi H, ... & Ahmed SR.
(2022, June). Blockchain: The Next Direction of Digital Payment in Drug Purchase. In 2022
International Congress on Human-Computer Interaction, Optimization and Robotic Applications
(HORA) (pp. 1-7). IEEE. DOI:10.1109/HORA55278.2022.9799993
Arora P, Sachdeva Ch, Sharma D, 2021, “Securing the Pharma Supply Chain Using Blockchain”,
Integration of Cloud Computing with Internet of Things, 19 March.
DOI:10.1002/9781119769323.ch19
Asgharpour, M. C, (1377). Multi-criteria decision making, Tehran, Tehran University Press.
DOI:10.22059/JURBANGEO.2014.53592
Bali V, Soni P, Khanna T, Gupta S, Chauhan S & Gupta S. (2021). Blockchain Application Design
and Algorithms for Traceability in Pharmaceutical Supply Chain. International Journal of Healthcare
Information Systems and Informatics (IJHISI), 16(4), 1-18. DOI:10.4018/IJHISI.289460
Burujwale A, Bankar A, & Shinde P (2022). BLOCKCHAIN BASED COUNTERFEIT MEDICINE
AUTHENTICATION SYSTEM. Journal homepage: www. ijrpr. com ISSN, 3(6)382-384.
Chen, M. F., Tzeng, G. H., & Ding, C. G. (2003). Fuzzy MCDM approach to select service provider.
572-577. Paper presented at The IEEE International conference on Fuzzy Systems, St. Louis, MO,
United States.
Clauson KA, Breeden EA, Davidson C & Mackey T K J B I H T. 2018. Leveraging Blockchain
Technology to Enhance Supply Chain Management in Healthcare. DOI:10.30953/bhty.v1.20
Dutta P, Choi TM, Somani S & Butala R. (2020). “Blockchain technology in supply chain
operations: Applications, challenges and research opportunities”. Transportation Research Part
E: Logistics and Transportation Review, Volume 142, October 2020, 102067
DOI:10.1016/j.tre.2020.102067
Dwivedi SK, Amin R, Vollala S. (2020). “Blockchain based secured information sharing protocol
in supply chain management system with key distribution mechanism”. Journal of Information
Security and Applications, Volume 54, Octobe, 102554. DOI:10.1016/j.jisa.2020.102554
Fekih RB, Lahami M. (2020). “Application of Blockchain Technology in Healthcare: A
Comprehensive Study”, Conference paper, 23 June, 268-276.DOI:10.1007/978-3-030-51517-1_23
Hastig GM, & Sodhi MS. (2020). Blockchain for supply chain traceability: Business requirements
and critical success factors. Production and Operations Management, 29(4), 935-954.
DOI:10.1111/poms.13147
Badhotiya, G. K., Sharma, V. P., Prakash, S., Kalluri, V., & Singh, R. (2021). Investigation and
assessment of blockchain technology adoption in the pharmaceutical supply chain. Materials Today:
Proceedings, 46, 10776-10780. DOI:10.1016/j.matpr.2021.01.673
Meyliana, M., Fernando, E., & Cassandra, C. (2021, August). Architecture Blockchain Technology
with IoT for Monitoring Drug Warehouse. In 2021 International Conference on Information
Management and Technology (ICIMTech) (Vol. 1, pp. 77-81). IEEE.
DOI:10.1109/ICIMTech53080.2021.9534927
Panda, S. K., & Satapathy, S. C. (2021). Drug traceability and transparency in medical supply chain
using blockchain for easing the process and creating trust between stakeholders and
consumers. Personal and Ubiquitous Computing, (8)75-91. DOI:10.1007/s00779-021-01588-3
Prashar D, Jha N, Jha S, Lee Y & Prasad Joshi G. (2020). “Blockchain-Based Traceability and
Visibility for Agricultural Products: A Decentralized Way of Ensuring Food Safety in India”.
Sustainability, 12(8): 3497. DOI:10.3390/10/Su12083497
QUZMAR A, ALMAAITAH S & QATAWNEH M. (2022). A BLOCKCHAIN-BASED SYSTEM
FOR PREVENTING DRUG COUNTERFEIT. Journal of Theoretical and Applied Information
Technology, 100(5).
Rayan, R.A., Zubair, M.A.M. (2021) IoT-Integrated Blockchain in the Drug Supply Chain. In:
Choudhury T., Khanna A., Toe T.T., Khurana M., Gia Nhu N. (eds) Blockchain Applications in
IoT Ecosystem. EAI/Springer Innovations in Communication and Computing. Springer, Cham.
DOI:10.1007/978-3-030-65691-1_7
Simonovic SP & Verma R. (2008). A new methodology for water resources multicriteria decision
making under uncertainty. Physics and Chemistry of the Earth, Parts A/B/C, 33(5), 322-329.
DOI:10.1016/j.pce.2008.02.006
Teodorescu M, Korchagina E, 2021, “Applying Blockchain in the Modern Supply Chain
Management: Its Implication on Open Innovation”,Journal of Open Innovation: Technology, Market,
and Complexity, 2 March. DOI:10.3390/joitmc7010080
Tijan E, Aksentijevic S, Ivanic K and Jardas M. (2019). “Blockchain Technology Implementation in
Logistics”. Sustainability, 11(4): 1-13. DOI:10.3390/su11041185
Tönnissen S, Teuteberg F. (2020). “Analysing the impact of blockchain-technology for operations
and supply chain management: An explanatory model drawn from multiple case studies”,
International Journal of Information Management, Volume 52, June.
DOI:10.1016/j.ijinfomgt.2019.05.009
Tsou CS. (2008). Multi-objective inventory planning using MOPSO and TOPSIS. Expert Systems
with Applications, 35(1), 136-142. DOI:10.1016/j.eswa.2007.06.009
Uddin M. (2021). “Blockchain Medledger: Hyperledger fabric enabled drug traceability system for
counterfeit drugs in pharmaceutical industry”, International Journal of Pharmaceutics, Volume
597, 15 March. DOI:10.1016/j.ijpharm.2021.120235
Wang TC, Lee HD, & Wu CC. (2007). A fuzzy TOPSIS approach with subjective weights and
objective weights. Paper presented at the Proceedings of the 6th Conference on WSEAS International
Conference on Applied Computer Science – 6(12), 1-6, Hangzhou, China.
Zebar Dast E. (2002), Application of AHP in local and city management, Journal of
Honarhaye Ziba, 10, 23-27.
