بررسی روایی نقش و جایگاه امام کاظم(ع) در مواجهه با امور اجتماعی مردم
Keywords:
امام موسی کاظم, سازمان وکالت, عباسیان, شیعه, هدایت اجتماعی, عدالتAbstract
امام موسی بن جعفر در دوران خلافت عباسیان، بهویژه در زمان هارونالرشید، نقش بینظیری در هدایت اجتماعی و دینی مسلمانان ایفا کرد. ایشان با وجود شرایط سخت سیاسی و امنیتی، توانست جایگاه ویژهای در میان شیعیان و جامعه اسلامی به دست آورد. امام کاظم (ع) با استفاده از راهبردهای گوناگون نظیر تقیه، ایستادگی در برابر ظلم، و ایجاد شبکههای وکالت در مناطق مختلف، تلاش کرد تا حقوق شیعیان را در محیطی سرشار از فشارهای حکومتی حفظ کند. در این فضا، امام موسی کاظم (ع) با محدودیتهای شدید اجتماعی، جاسوسیهای حکومتی، فشارهای اقتصادی بر شیعیان و دستگیریهای پیاپی مواجه بود. وی بخش زیادی از عمر خود را در زندانهای عباسی گذراند. با این حال، منابع متعددی از استمرار حضور اجتماعی امام در میان مردم، حمایت از اقشار محروم و اداره پنهان شبکهای از پیروان سخن گفتهاند. این مقاله بر آن است تا ابعاد اجتماعی زندگی امام کاظم (ع) را با روش توصیف و تحلیل روایی و حدیثی بررسی کرده و نقش ایشان در مقاومت نرم، سازماندهی شیعیان و گسترش آموزههای اخلاقی را مورد بررسی قرار دهد. دستاورد این مقاله نشان میدهد که امام کاظم با وجود محرومیتها و ممنوعیتهای حکومتی نسبت به ارتباطگیری اجتماعی، نقش و تاثیر گستردهای از طرق غیرمستقیم شامل شبکههای وکالتی جایگزین، انتصاب وکلاء، کمکهای عام و غیره داشته است.
Downloads
References
1. ابن خلکان (1364)، وفیات الاعیان و انباء ابناء الزمان، ج5، قم: الشریف الرضی
2. طبری، محمد بن جریر (1387ق)، تاریخ طبری، ج9، بیروت: روائع التراث العربی
3. مفید، محمد بن محمد. (1414ق)، الاختصاص. قم: دارالمفید
4. اربلی، علی بن عیسی (1421)، کشف الغمة فی معرفة الأئمة. قم: دار الکتاب
5. صدوق (1398ق)، عیون أخبار الرضا. تهران: نشر صدوق
6. کلینی (1407ق)، الکافی. تهران: دارالکتب الإسلامیه
7. بحرانی، محمد باقر (علامه مجلسی) (1403ق)، بحار الأنوار. بیروت: مؤسسه الوفاء
8. ابن شهرآشوب (1412ق)، مناقب آل ابی طالب، بیروت: دارالاضواء
9. بحرانی، محمد باقر (علامه مجلسی) (1403ق)، بحار الأنوار. بیروت: مؤسسه الوفاء
10. اربلی، علی بن عیسی (1421)، کشف الغمة فی معرفة الأئمة. قم: دار الکتاب
11. صدوق (1409)، الخصال. قم: دارالکتب الإسلامیه
12. ابن حجر هیتمی (بی تا)، الصواعق المحرقة فی الرد علی أهل البدع و الزندقة، بی نا: تهران
13. صدوق (1409)، الخصال. قم: دارالکتب الإسلامیه
14. اربلی، علی بن عیسی (1421)، کشف الغمة فی معرفة الأئمة. قم: دار الکتاب
15. بحرانی، محمد باقر (علامه مجلسی) (1403ق)، بحار الأنوار. بیروت: مؤسسه الوفاء
16. بحرانی، محمد باقر (علامه مجلسی) (1403ق)، بحار الأنوار. بیروت: مؤسسه الوفاء
17. صدوق (1409)، الخصال. قم: دارالکتب الإسلامیه
18. کلینی (1407ق)، الکافی. تهران: دارالکتب الإسلامیه
19. بحرانی، محمد باقر (علامه مجلسی) (1403ق)، بحار الأنوار. بیروت: مؤسسه الوفاء
20. بحرانی، محمد باقر (علامه مجلسی) (1403ق)، بحار الأنوار. بیروت: مؤسسه الوفاء
21. کلینی (1407ق)، الکافی. تهران: دارالکتب الإسلامیه
22. طبرسی (1380)، مکارم الاخلاق، قم: الشریف الرضی
23. مفید، محمد بن محمد. (1414ق)، الاختصاص. قم: دارالمفید
24. ابن شهرآشوب (1412ق)، مناقب آل ابی طالب، بیروت: دارالاضواء
25. مفید (1414)، الإرشاد. قم: مؤسسه آلالبیت
26. طوسی (1414)، الغيبة. قم: دارالکتب الإسلامية
27. کلینی (1407ق)، الکافی. تهران: دارالکتب الإسلامیه
28. کشی (1417)، رجال کشی. قم: مؤسسه انتشاراتی رضی
29. صدوق (1409)، الخصال. قم: دارالکتب الإسلامیه
30. کلینی (1407ق)، الکافی. تهران: دارالکتب الإسلامیه
31. بحرانی، محمد باقر (علامه مجلسی) (1403ق)، بحار الأنوار. بیروت: مؤسسه الوفاء
32. مفید، محمد بن محمد. (1414ق)، الاختصاص. قم: دارالمفید
33. کلینی (1407ق)، الکافی. تهران: دارالکتب الإسلامیه
34. طبرسی (1380)، مکارم الاخلاق، قم: الشریف الرضی
35. راوندی (1368)، الخرائج و الجرائح، قم: موسسه الامام المهدی
36. بحرانی، محمد باقر (علامه مجلسی) (1403ق)، بحار الأنوار. بیروت: مؤسسه الوفاء
37. اربلی، علی بن عیسی (1421)، کشف الغمة فی معرفة الأئمة. قم: دار الکتاب
38. کلینی (1407ق)، الکافی. تهران: دارالکتب الإسلامیه
39. بحرانی، محمد باقر (علامه مجلسی) (1403ق)، بحار الأنوار. بیروت: مؤسسه الوفاء
40. طوسی (1411)، تهذیب الأحکام. تحقیق: حسن الخرسان، قم: مؤسسه النشر الإسلامی
41. کلینی (1407ق)، الکافی. تهران: دارالکتب الإسلامیه
42. کلینی (1407ق)، الکافی. تهران: دارالکتب الإسلامیه
43. مفید، محمد بن محمد. (1414ق)، الاختصاص. قم: دارالمفید
44. نجاشی، احمد بن علی (1416)، رجال النجاشی. تحقیق: موسوی خوانساری، قم: مؤسسة النشر الإسلامی
45. طوسی (1411)، تهذیب الأحکام. تحقیق: حسن الخرسان، قم: مؤسسه النشر الإسلامی
46. بحرانی، محمد باقر (علامه مجلسی) (1403ق)، بحار الأنوار. بیروت: مؤسسه الوفاء
47. کلینی (1407ق)، الکافی. تهران: دارالکتب الإسلامیه
48. کشی (1417)، رجال کشی. قم: مؤسسه انتشاراتی رضی
49. طوسی (1411)، تهذیب الأحکام. تحقیق: حسن الخرسان، قم: مؤسسه النشر الإسلامی
50. اربلی، علی بن عیسی (1421)، کشف الغمة فی معرفة الأئمة. قم: دار الکتاب
51. ابن سعد، محمد بن سعد (بی تا)، الطبقات الکبرى. بیروت: دار صادر
52. کلینی (1407ق)، الکافی. تهران: دارالکتب الإسلامیه
53. کلینی (1407ق)، الکافی. تهران: دارالکتب الإسلامیه
54. بحرانی، محمد باقر (علامه مجلسی) (1403ق)، بحار الأنوار. بیروت: مؤسسه الوفاء
55. حر عاملی، محمد بن حسن (1409)، وسائل الشیعة. قم: مؤسسة آلالبیت علیهمالسلام
56. مفید، محمد بن محمد. (1414ق)، الاختصاص. قم: دارالمفید
57. مسعودی، علی (1989)، مروج الذهب. بیروت: دارالکتب العربیه
58. صدوق (1409)، الخصال. قم: دارالکتب الإسلامیه
