مدلسازی بحران در لجستیک و تجارت فرآوردههای نفتی با رویکرد FMEA
Keywords:
مدیریت بحران, لجستیک نفتی, FMEA, RPN, RCIAbstract
زنجیره تأمین نفت و فرآورده های آن به دلیل ماهیت استراتژیک و تنوع زیرساختهای حیاتی آن، در معرض طیف وسیعی از بحرانهای عمدی از نوع انسان ساخت قرار دارد که میتوانند پیامدهای فنی و مالی قابل توجه و خسارت باری ایجاد کنند. هدف پژوهش حاضر، شناسایی و اولویتبندی بحرانهای کلیدی در بخش لجستیک نفتی با استفاده از نگرش ترکیبی مبتنی بر تحلیل حالات شکست و اثرات آن (FMEA) و دو شاخص ارزیابی، یعنی عدد اولویت ریسک (RPN) و شاخص شدت بحران (RCI)، است. شاخص RCI با افزودن ضریب هزینه بحران به مدل اصلی، امکان ارزیابی همزمان ابعاد فنی و اقتصادی را فراهم میکند.
پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی و تحلیلی است. اطلاعات و دادهها از طریق مصاحبه با خبرگان، بررسی اسناد و تحلیل سوابق گذشته گردآوری شدهاند. ابتدا امتیازات شدت، احتمال وقوع و قابلیت کشف برای هر سناریوی بحران محاسبه گردید و سپس با لحاظ ، شاخص RCI برای هر سناریوی بحران به دست آمد.
مقایسه نتایج نشان داد که هرچند توالی اولویتها در دو شاخص شباهتهایی دارد، اما در چند سناریوی کلیدی تفاوت رخ داده است. این یافته ها بیانگر اهمیت لحاظ کردن بعد اقتصادی در تصمیمگیریهای سیسات گذارانه و مدیریتی است.
نتیجهگیری کلی این تحقیق آن است که استفاده از شاخصهای توسعهیافته مانند RCI میتواند منجر به تخصیص منابع کارآمدتر و تدوین برنامههای پیشگیرانه و واکنشی واقعبینانهتر در صنعت مربوطه شود. یافتههای این مطالعه میتواند مبنای طراحی مدلهای پیشرفتهتر ارزیابی ریسک در سایر بخشهای زنجیره تأمین انرژی باشد.
Downloads
References
.1 کریمی، نرگس؛ سلیمانی، مهرداد؛ اکبری، رضا. )13۹۹(. تحلیل ریسک زنجیره تأمین سوخت کشور با رویکرد
FMEAو .TOPSIS فصلنامه مدیریت بحران،
Christopher, M. (2016). Logistics & Supply Chain Management. Pearson. .2
.3 خسروجردی، علی اکبر؛ رضایی، هادی. )14۰۰(. ارزیابی تهدیدات عمدی علیه زیرساخت های انرژی با رویکرد
دفاع غیرعامل .فصلنامه پدافند غیرعامل،
Butt, A. S. (2021). Mitigating deliberate attacks in oil supply chains: A resilience .4
framework. Energy, 215, 119150.
.5 اسالمی، الهام .)13۹۸( مدلسازی تابآوری زنجیره تأمین نفت ایران در مواجهه با بحرانهای انسانی .پایاننامه
کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران .
Laan, E., et al. (2020). Deliberate disruption and supply chain risk: Empirical insights. .6
Journal of Business Logistics, 41(1), 5-19.
.7 کریمی، نرگس؛ سلیمانی، مهرداد؛ اکبری، رضا. )13۹۹(. تحلیل ریسک زنجیره تأمین سوخت کشور با رویکرد
FMEAو .TOPSIS فصلنامه مدیریت بحران،
Pires, S. R. I., et al. (2019). Supply chain risk analysis using FMEA: A case study. .۸
Journal of Cleaner Production, 232, 604–612.
Yeo, G. T., & Wang, C. (2020). Oil supply chain disruptions: Types, risks, and .۹
management frameworks. Energy Policy, 146, 111786.
.1۰گلپایگانی، محمدرضا؛ افشاری، وحید. )13۹7(. تحلیل تهدیدات انسانساخت در تأمین و حملونقل نفت .فصلنامه
پژوهشهای امنیت انرژی
Rodrigue, J.-P. (2020). The Geography of Transport Systems. Routledge. .11
.12 دانش، سیروس؛ محمودی، علی؛ شفیعی، الهام. )14۰۰(. نقش عوامل ژئوپلیتیکی و فناوری در بحران های
لجستیکی نفت .فصلنامه مطالعات راهبردی انرژی
Hosseini, S., & Barker, K. (2016). Modeling infrastructure resilience using Bayesian .13
networks: A case study of oil supply chain. Reliability Engineering & System Safety,
153, 10-23.
Zhang, D., & Zhang, Y. (2019). Integrating financial indicators into oil supply chain risk .14
analysis. Journal of Business Economics and Management, 20(2), 275-297.
.15 فرهمند، بهروز؛ عباسی، فاطمه؛ صارمی، حسین. )13۹۸(. اولویتبندی تهدیدات بازرگانی زنجیره تأمین نفت
ایران با رویکرد FMEA و .TOPSIS فصلنامه مدیریت بازرگانی
.16 احمدی، سیامک)13۹6( ارزیابی تأثیر تهدیدات انسانی بر پایداری لجستیک صادرات نفت ایران .پایاننامه
کارشناسی ارشد، دانشگاه صنعتی شریف .
Sheffi, Y. (2005). The Resilient Enterprise: Overcoming Vulnerability for Competitive .17
Advantage. MIT Press.
Baryannis, G., Dani, S., & Antoniou, G. (2019). Supply chain risk management and .1۸
artificial intelligence: State of the art and future research directions. International
Journal of Production Research, 57(7), 2179-2202.
Flynn, B. B., Koufteros, X., & Lu, G. (2016). On theory in supply chain uncertainty and .1۹
its implications for supply chain integration. Journal of Supply Chain Management,
52(3), 3-27.
Tang, C. S. (2006). Perspectives in supply chain risk management. International Journal .2۰
of Production Economics, 103(2), 451-488.
Pettit, T. J., Fiksel, J., & Croxton, K. L. (2010). Ensuring supply chain resilience: .21
Development of a conceptual framework. Journal of Business Logistics, 31(1), 1-21.
