امکانسنجی پذیرش املاک متاورسی در نظام حقوقی ایران: چالشها و راهکارها
Keywords:
املاک متاورسی, املاک سنتی, مالکیت بلاکچینی, قرارداد هوشمندAbstract
املاک متاورسی بهعنوان داراییهای دیجیتالی مبتنی بر فناوری بلاکچین، مفهوم سنتی مالکیت را به چالش کشیدهاند. این املاک که در قالب توکنهای غیرقابل تعویض (NFTs) در بسترهای غیرمتمرکز متاورسی خریدوفروش میشوند، از نظر اقتصادی و فنی دارای ارزش و قابلیت انتقال هستند. بااینحال، از منظر حقوقی، تعیین وضعیت مالکیت آنها در نظامهای حقوقی سنتی، از جمله حقوق ایران، با ابهامات و چالشهای جدی مواجه است. بررسی تطبیقی املاک متاورسی با مفاهیم حقوقی موجود نشان میدهد که این املاک، علیرغم برخورداری از ارزش اقتصادی، فاقد ویژگیهای اموال غیرمنقول سنتی بوده و هنوز در چارچوب مقررات قانونی ایران جایگاه مشخصی ندارند. از سوی دیگر، نظام ثبت رسمی املاک در ایران مبتنی بر ثبت در دفاتر دولتی است، درحالیکه مالکیت املاک متاورسی از طریق بلاکچین و بدون مداخله نهادهای رسمی ثبت و مدیریت میشود. این عدم تطابق موجب شده است که اثبات مالکیت، قابلیت استناد قانونی، انتقال رسمی و حل اختلافات مرتبط با این املاک در نظام حقوقی ایران با موانع جدی مواجه باشد. برای حل این چالشها، لازم است که اصلاحاتی در قوانین مدنی، ثبت اسناد و تجارت الکترونیکی ایران صورت گیرد. تدوین مقررات خاص برای ثبت رسمی املاک متاورسی، پذیرش قراردادهای هوشمند در نظام حقوقی، ایجاد نهادهای داوری تخصصی برای حل اختلافات دیجیتال و تعیین چارچوبهای نظارتی برای جلوگیری از تخلفات در این حوزه، از جمله راهکارهای پیشنهادی برای تنظیم حقوقی این داراییهای نوظهور است. نتایج این پژوهش نشان میدهد که بدون ایجاد تغییرات اساسی در مقررات موجود، پذیرش املاک متاورسی در نظام حقوقی ایران با چالشهای متعدد مواجه خواهد بود. بنابراین، پیشنهاد میشود که نهادهای قانونگذار با توجه به تحولات جهانی، اقدام به تدوین چارچوبهای حقوقی مناسب برای شناسایی و تنظیم مالکیت املاک متاورسی نمایند.
Downloads
References
.1 جعفری لنگرودی، محمدجعفر. )۱۳۹۱(. مبان ی فقهی و حقوقی اموال. تهران: گنج دانش، ص. ۱۶۰ .
.2 شهیدی، مهدی. )۱۳۹۹(. حقوق مدنی: اموال و مالکیت. تهران: نشر میزان، ص. ۲۷ .
.3 قانون آیین دادرسی مدنی
.4 قانون تجارت الکترونیکی ایران
.5 قانون ثبت
.6 قانون مدنی
.7 کاتوزیان، ناصر. )۱۳۹۷(. نظریه عمومی اموال و مالکیت. تهران: نشر میزان، ص. ۲۷ .
8. Antonopoulos, A. M., & Wood, G. (۲۰۱۸). Mastering Ethereum: Building Smart
Contracts and DApps. O'Reilly Media, pp. ۲۱۵-۲۳۰.
9. Banihashem,P.(2024). Investment smart contracts in the field of Metaverse. Amazon
publish https://www.amazon.com/Investment-smart-contracts-fieldMetaverse/dp/B0DHT1L7W1
10. Davidson, S., De Filippi, P., & Potts, J. (۲۰۱۸). "Blockchains and the economic
institutions of capitalism." Journal of Institutional Economics, ۱۴(۴), pp. .۶۳۹-۶۵۸
11. De Filippi, P., & Hassan, S. (۲۰۱۸). "Blockchain technology as a regulatory
technology: From code is law to law is code." First Monday, ۲۳(۱۲), pp. .۵-۲۰
12. Deloitte. (۲۰۲۲). Metaverse real estate: An emerging digital asset class . Deloitte
Insights, pp. ۵-۱۲.
13. Katoozian, N. (۲۰۱۷). General Theory of Law and Property Rights [ و اموال عمومی نظریه
مالکیت[. Tehran: Enteshar Co., pp. ۱۷-۱۴۳.
14. Savelyev, A. (۲۰۱۸). "Contract law ۲.۰: ‘Smart’ contracts as the beginning of the end
of classic contract law." Information & Communications Technology Law, ۲۶(۲), pp.
۱۱۶-۱۳۴.
15. Werbach, K. (۲۰۱۸). The Blockchain and the New Architecture of Trust. MIT Press,
pp. .۷۲-۹۰
16. Wright, A., & De Filippi, P. (۲۰۱۵). "Decentralized blockchain technology and the
rise of lex cryptographia." Social Science Research Network (SSRN) .
