تجزیه ژنتیکی ویژگیهای جوانه زنی لاینهای F7 حاصل از تلاقی ارقام گندم آرتا و بم تحت شرایط تنش اسمزی
Keywords:
تحمل تنش, تنش اسمزی, تنوع ژنتیکی, ژنوتیپ متحملAbstract
در این پژوهش، ۲۲ لاین F7 گندم حاصل از تلاقی ارقام آرتا و بم به همراه والدین آنها، به منظور بررسی اثر تنش اسمزی (ایجادشده با PEG 6000) و محتوای روی و آهن بذر بر ویژگیهای جوانهزنی مورد مطالعه قرار گرفتند. نتایج نشان داد که تنش اسمزی بر بیشتر صفات جوانهزنی تأثیر معنیدار دارد و تفاوت ژنتیکی قابلتوجهی بین ژنوتیپها وجود دارد. برخی لاینها در برخی صفات عملکرد بهتری نسبت به والدین داشتند که نشاندهنده پدیده تفکیک متجاوز است. همچنین صفات مرتبط با جوانهزنی دارای وراثتپذیری بالایی بودند. بر اساس شاخص انتخاب ژنوتیپ ایدهآل (SIIG)، لاینهای ۱۴، ۵، ۱۰ و ۲۲ به عنوان برترین ژنوتیپها شناسایی شدند.
Downloads
References
1. Morsy, S.M., Elbasyoni, I.S., Abdallah, A.M., and Baenziger, P.S. 2021. Imposing water deficit on modern and wild wheat collections to identify drought‐resilient genotypes. Journal of Agronomy and Crop Science, 208: 427-440.
2. Correia, P. MP., da Silva, A.B., Roitsch,T., Carmo‐Silva,E., and Marques da Silva, J., 2021. Photoprotection and optimization of sucrose usage contribute to faster recovery of photosynthesis after water deficit at high temperatures in wheat. Physiologia Plantarum, 172: 615-28.
3. Ahmed, R., Howlader, M.H.K., Shila, A., and Haque, M.A. 2017. Effect of salinity on germination and early seedling growth of maize. Progressive Agriculture, 28: 18-25.
4. اميري، م.ب.، رضواني مقدم، پ.، احيايي، ح.ر.، فلاحي، ج.و.، و اقحواني شجري، م. 1389. اثر تنش هاي اسمزي و شوري بر شاخص هاي جوانه¬زني و رشد گياهچه دو گياه دارويي آرتيشو (Cynara scoolymus) و سرخارگل (Echinacea purpurea). نشریه تنش های محیطی در علوم زراعی، 3: 165-176.
5. Nair, R., Varghese, S.H., Nair, B.G., Maekawa, T.,Yoshida, Y., and Kumar, S.K. 2010. Nanoparticulate material delivery to plants. Plant Science, 179: 154-63.
6. Marschner, H., 2011. Marschner's mineral nutrition of higher plants. Academic Press, 483-643 pages.
7. Dubcovsky, J. and Dvorak, J. 2007. Genome plasticity a kay factor in the success of polyploidy wheat under domestication. Science, 316: 1862-1866.
8. Feldman M. 2001. Origin of cultivated wheat. Lavoisier Publishing. In: Bonjean, A.P. and Angus, W.J. (eds.). The world wheat book: a history of wheat breeding, France, pp. 3-56.
9. Badaeva, E.D., Friebe, B., Zoshchuk, S.A., Zelenin, A.V. & Gill, B.S. 1991. Molecular cytogenetic analysis of tetraploid and hexaploid Aegilops grasses. Chromosome Research, 6: 629-637.
10. Mirzaie-Nadoushan, H., Zebarjadi, A.R. & Karimzadeh, G. 2000. Karyotypic investigation of some Bromus tomentellus populations and their karyotype correlations. The Iranian Journal of Botany, 8: 287-298
11 . Badaeva E.D. 2002. Evaluation of phylogenetic relationships between five polyploid Aegilops L.species of the U–genome cluster by means of chromosome analysis. Russian Journal of Genetics, 38 :664-675.
12. خدابنده، ن. 1371. زراعت غلات. انتشارت دانشگاه تهران. 506 صفحه.
13.نورمحمدی، ق.، سیادت، س.ع. و کاشانی، ع. 1380. زراعت غلات. انتشارات دانشگاه شهید چمران اهواز، 468 صفحه.
14. فتحی، ع. و زاهدی، م. 1393. تأثیر محلولپاشی نانو ذرات اکسید آهن و روی بر رشد و محتوای یونی دو رقم گندم تحت تنش شوری. دانشگاه صنعتی اصفهان، مجله تولید و فرآوری محصولات زراعی و باغی، 4: 305-295.
15. Sramkova, Z., Gregova, E., and Sturdik, E. 2009. Chemical composition and nutritional quality of wheat grain. Acta Chimica Slovaca, 2: 115-138.
16. FAO. 2024. Faostat. http://Fao.org
17. Belderok, B., Mesdag, H., and Donner, D.A. 2000. Bread-Making Quality of Wheat. Springer, New York, 432 pages.
18.اسدی، ع. ا. و حاتمی، ا. 1400. تاثیر تنش خشکی انتهای فصل بر برخی صفات فیزیوژیک گندم (Triticum aestivum L.). فرآیند کارکرد گیاهی، انجمن فیزیولوژی گیاهی ایران، 10: 128-115.
19.مدحج، ع. 1400. فیزیولوژی تنش شوری در گندم. دو فصلنامه علوم به زراعی گیاهی، 11:105-93.
20.مسرت، ن.، سیادت، ع. ا.، شرفیزاده، م. و حبیبی خانیانی، ب. 1392. تاثیر پرایمینگ بر جوانه¬زنی و رشد گیاهچه ذرت هیبرید SC704 در شرایط تنش شوری وخشکی. مجله علمی- پژوهشی اکوفیزیولوژی گیاهی، 5: 25-13.
21.معروف زاده، ک. و منصوری فر، س. 1394. تغییرات جوانه¬زنی و رشد گیاهچه گندم با استفاده از اثرات خیساندن بذر در محلول پلی اتیلن گلیکول (PEG). چهارمین همایش سراسری کشاورزی و منابع طبیعی پایدار، تهران، 3 اسفند 1394.
22. انصاری، ا. و شریف زاده، ف. 1390. اثر تنش اسمزی و دما بر جوانه¬زنی بذر چاودار کوهی (Secale montanum). نشریه تحقیقات بذر، 1: 40-34.
23. عبدی، ح.، بی همتا، م. ر.، عزیز اف، ا. و چوگان، ر. 1393. بررسی سطوح تنش خشکی ناشی از پلی اتیلن گلیکول (PEG 6000) بر مؤلفه های جوانیزنی بذر و ارتباط آن با شاخصهای تحمل به خشکی در ارقام و لاینهای امید بخش گندم نان (Triticum aestivum L.). نشریه علمی پژوهشهای زراعی ایران، 12:596-582.
24. طباطبایی، س. م. ت.، بخشی، ب. و نارویی راد، م. ر. 1399. بررسی اثرات تنش خشکی ناشی از پلی اتیلن گلیکول بر جوانهزنی و خصوصیات مورفولوژیک گندم نان. نخستین همایش ملی کم آبیاری و استفاده از آب های نامتعارف در کشاورزی مناطق خشک، 368.
25. جاجرمی، و. 1394. بررسی اثر تنش خشکی بر مولفههای جوانهزنی هفت رقم گندم. پژوهش های زراعی در حاشیه کویر، 1: 1-11.
26. Sayar, R., Bchini, H., Mosbahi, M. and Ezzine, M. 2010. Effects of salt and drought stresses on germination, emergence and seedling growth of durum wheat (Triticum durum Desf.). Journal of Agricultural Research, 5: 2008-2016.
27. Mahpara, S., Zainab, A., Ullah, R., Kausar, S., Bilal, M., Latif, M., I., Arif, M., Al-Hashimi, A.M., Elshikh, M.S., Zivcak, M. and Tan Kee Zuan, A. 2022. The impact of PEG-induced drought stress on seed germination and seedling growth of different bread wheat (Triticum aestivum L.) genotypes. PloS One,17: e0262937.
28. Sharma, V., Kumar, A., Chaudhary, A., Mishra, A., Rawat, S., Y.B., B., Shami, V. and Kaushik, P. 2022. Response of wheat genotypes to drought stress stimulated by PEG. Journal of Stresses, 2: 26-51.
29. Bilgili, D., Mehmet, A. and Kazım, M. 2019. Effects of peg-induced drought stress on germination and seedling performance of bread wheat genotypes. Yuzuncu Yıl University Journal of Agricultural Sciences, 29: 765-771.
30. Murillo‐Amador, B., López‐Aguilar, R., Kaya, C., Larrinaga‐Mayoral, J. and Flores‐Hernández, A. 2002. Comparative effects of NaCl and polyethylene glycol on germination, emergence and seedling growth of cowpea. Journal of Agronomy and Crop Science, 188: 235-247.
31. Spanic, V., Izakovic, M. and Marcek, T. 2017. Wheat germination And seedlings under PEG-induced conditons. Agronomski glasnik: Glasilo Hrvatskog agronomskog Drustva, 79: 99-109.
32. پاکباز، ن.، امیدی، ح.، نقدی بادی، ح. ع. و بستانی، ا. 1401. تاثیر کاربرد محلول پاشی عتاصر روی و آهن روی گیاه مادری کینوا تحت تنش کمآبی بر جوانه¬زنی و رنگیزه های فتوسنتزی بذور حاصل از آن. نشریه تحقیقات بذر، 12:55-27.
33.ریاحی نیا، ش. و داناییپور، ز. 1399. تاثیر تیمار نانو کود آهن و کلات آهن در دو مرحله زیستی گیاه سالیکورینا تحت تنش شوری. مجله پژوهشهای گیاهی( مجله زیست شناسی ایران)، 1401:1:35.
34. علیزاده، ب.، ولی¬زاده، م.، مقدم، م.، قاسمی گلعذانی، ک. و احمدی، م. ر.، 1382. اساس ژنتیکی تحمل به شوری کلزا
(BRASSICA NAPUS L.) در مرحله جوانه¬زنی. نشریه جهاد دانشگاهی، 3: 66-53.
35. مقدم، م.، محمدی، س.ا. و آقایی سربرزه، م. 1388. آشنایی با روشهای آماری چند متغیره (ترجمه). انتشارات پریور، 280صفحه.
36. حسین¬زاده، ز.، محمدی میریک، ع. ا.، رحیمی، ا. 1398. ارزیابی تنوع ژنتیکی و تفکیک متجاوز عملکرد و اجرای عملکرد لاین¬های F6 حاصل از تلاقی KO37×CAN1066 بزرک (Linum usitatissimum L.). پژوهشنامه¬ اصلاح گیاهان زراعی، 32: 183-175.
37. خزاعی، ح. م. و کافی، م. 1382. تاثیر تنش خشکی بر رشد ریشه و توزیع ماده خشک بین ریشه و بخش هوایی در ارقام مقاوم و حساس گندم. نشریه پژوهش¬های زراعی ایران، 1: 41-33.
38. صبوری، ح.، رحمانی، ز.، قلی¬زاده، ع. و جعفرزاده رزمی، م. ر. 1389. بررسی پارامترهای جوانه¬زنی مرزه (Satureja hortensis L.) تحت تنش اسمتیک با استفاده از رگرسیون خطی. همایش ملی گیاهان دارویی، 1.
39. پهلوانی، م. ه.، احمدی، آ.، پالوج، ا. و جعفری، آ. 1388. بررسی ارتباط ویژگی¬های فیزیکی بذر، جوانه¬زنی و رشد گیاهچه بذر برخی از گونه¬های زراعی با استفاده از تجزیه همبستگی¬های متعارف. مجله پژوهش¬های تولید گیاهی، 16: 66-47.
40. غفاری مقدم، س.، صبوری، ح.، قلیزاده، ع. و فلاحی، ح. ع. 1398. ساختار ژنتیکی مولفه¬های جوانه¬زنی جو تحت شرایط نرمال و تنش شوری. نشریه علمی دانشگاه اصفهان، 3: 94-79.
41. ابراهیمی، م. ع.، محمدیان، ر.، خلیلی، م. 1395. برآورد همبستگی ژنتیکی، وراثت پذیری و گروهبندی لاین¬های جو هاپلوئید مضاعف بر اساس شاخص¬های مرتبط با جوانه¬زنی در شرایط تنش شوری. پژوهش¬های ژنتیک گیاهی، 1: 44-29.
42. علیزاده، ب.، ولی¬زاده، م.، مقدم، م.، قاسمی گلعذانی، ک. و احمدی، م. ر.، 1382. اساس ژنتیکی تحمل به شوری کلزا
(BRASSICA NAPUS L.) در مرحله جوانه¬زنی. نشریه جهاد دانشگاهی، 3: 66-53.
43. زالی، ح. و براتی، ع. 1399. بررسی شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده¬آل(SIIG) به منظور گزینش لاین¬های امیدبخش جو با عملکرد بالا و خصوصیات زراعی مطلوب. پژوهشنامه اصلاح گیاهان زراعی، 34: 104-93.
