سیاست زمان در خدمت دولت: تحلیل تقویمهای رسمی دوره پهلوی دوم با تاکید بر حافظه جمعی و گفتمان قدرت
Keywords:
حافظه جمعی, تقویم رسمی, مکانهای حافظه, حاکمیت پهلویAbstract
پژوهش حاضر با هدف تحلیل سیاستهای حافظهای دولت پهلوی دوم از خلال تقویمهای رسمی، در پی تبیین نقش ساختارهای زمانی در بازسازی تاریخ ملی و هویت رسمی است. با تکیه بر چارچوب نظری مکانهای حافظه پییر نورا و رویکرد کیفی نشانهشناسی فرهنگی، مقاله تلاش میکند تقویم را نه صرفاً ابزار شمارش زمان، بلکه بستر نمادینی برای تثبیت حافظه رسمی و حذف حافظههای رقیب تحلیل کند. دادههای پژوهش شامل نسخههای رسمی تقویم، اسناد قانونی مرتبط، کتابهای درسی و نشریات فرهنگیـرسمی بین سالهای ۱۳۲۰ تا ۱۳۵۷ خورشیدی است که با نمونهگیری هدفمند بررسی شدهاند.
یافتههای پژوهش نشان میدهند که دولت پهلوی دوم از طریق حذف مناسبتهای مذهبی، ایجاد مناسبتهای سلطنتی و تغییر مبدأ تقویم به سال جلوس کوروش، پروژهای نظاممند برای بازآرایی حافظه جمعی و تحکیم روایت سلطنتی از تاریخ ملی پیاده کرده است. این سیاستهای زمانی، در راستای سکولاریزاسیون حافظه تاریخی، مشروعیتسازی مدرن و حذف حافظه آیینی جامعه طراحی شدهاند. با وجود این، حافظه مردمی در تقویمهای محلی، آیینهای مذهبی و سنت شفاهی، در برابر حافظه رسمی ایستادگی کرده و نوعی مقاومت فرهنگی شکل داده است. تحلیل تقویمهای رسمی در این بستر، نشان میدهد که زمان در دولت مدرن، بهمثابه سازهای ایدئولوژیک در خدمت قدرت عمل کرده و حافظه، میدان منازعهای میان نهاد و جامعه شده است.
Downloads
References
آبراهامیان، یرواند . ) ۱۳9۶ (. ایران ب ین دو انقلاب. ترجمه احمد گلمحمدی و محمدابراهیم فتاحی. تهران: نشر نی.
افخمی، غلامرضا. ) ۱۳8۷ (. زندگ ی و زمانه محمدرضا شاه پهلوی. تهران: نشر طرح نو.
بهنود، مسعود. ) ۱۳89 (. از سید ض یاء تا بختیار. تهران: نشر علم.
بیدگلی ، ابراهیم و جاوی د، سمیرا. ) ۱۳98 (. زمان و هویت در تاریخنگاری نوین. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی.
خلجی، رضا. ) ۱4۰۰ فصلنامه مطالعات تاریخی ایرا ن .» تغییرات ساختاری در تقویم ملی ایران از پهلوی تا جمهوری اسلامی « .)
معاصر، ش. ۱۷ ، ص. ۲۵ – ۲۷ .
روض هخوان کاشانی. ) ۱۳۵۲ (. سالنامه روض هخوان کاشانی؛ تقویم مذهبی ، اجتما عی و عرف ی مردم کاشان. کاشان: چاپخانه
صنی عالدوله.
رحمانیان، داود. ) ۱۳94 (. بازنگری در مناسبتهای تقویمی ایران. قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
رستمی، مهدی. ) ۱۳۷۳ (. بازنما یی تقویم در نظام آموزشی. مشهد: دانشگاه فردوسی مشهد.
رضایی، محمدمهدی. ) ۱۳9۷ (. ایدئولوژی و سیاست حافظه در ایران معاصر. تهران: مؤسسه مطالعات فرهنگی.
سادات بیدگل ی، ابراهیم . ) ۱۳9۲ (. تاریخ تحولات تقویمی در ایران معاصر. تهران: پژوهشگاه علوم انسان ی.
شایگان، داریوش. ) ۱۳8۱ (. افسونزدگی جدی د: هویت چهلتکه و تفکر سیال. تهران: فرزان روز .
صادقی ، علی. ) ۱4۰۱ (. هویت و تاریخ در تقویم مل ی ایران. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی .
فولادوند، غلامرضا. ) ۱۳94 فصلنامه تاریخ فرهنگی .» حافظه ملی و مناسبتسازی سیاسی در تقویم رسمی ایران دوران پهل وی « .)
ایران، ش. 9، صص. ۵۳ – ۶۷ .
مجلس شورای ملی. ) ۱۳۵4 (. مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی، جلسه ۲4 اسفند ۱۳۵4 . تهران: دبیرخانه مجلس.
منتظری، محمود. ) ۱۳8۲ (. خاطره و حافظه جمعی در فرهنگ عمومی ایران. تهران: مؤسسه اطلاعات.
ندای مشهد. ) ۱۳۵4 شماره نوروز. .» پاسخ مردم به تقویم جدی د « .)
نسیم قم. ) ۱۳۵۵ شماره اردیبهشت. .» مردم تقویم رسمی را نمیپذیرند « .)
نشریه یادگار. ) ۱۳۵۰ (. ویژهنامه جش نهای ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی. تهران: دفتر مخصوص شاهنشاهی.
هالبواکس، موریس.) ۱۳84 (. حافظه جمعی. ترجمه عبدالحسین نیک گهر. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی
وزارت آموزش و پرورش. ) ۱۳48 (. کتاب درسی تاریخ شاهنشاه ی ایران – دبیرستان. تهران: سازمان کتابهای درسی .
وزارت فرهنگ. ) ۱۳۳8 (. تقویم رسمی کشور )سالنامه(. تهران: اداره کل انتشارات و تبلیغات.
وزارت فرهنگ و هنر. ) ۱۳4۶ (. سالنامه آماری دولت شاهنشاه ی ایران. تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و هنر.
یادنامه یزد. ) ۱۳۵۰ (. ی ادنامه تاریخ ی، فرهنگی یزد. یزد : اداره فرهنگ یزد.
Asana, Cemil. (2004). State Time and Nationhood: Calendrical Reforms in France and Turkey. Comparative Historical Review, 16(2), pp. 11–27.
Nora, Pierre. (1989). Between Memory and History: Les Lieux de Mémoire. Representations, No. 26, pp. 7–24.
Rigney, Ann. (2008). The Dynamics of Remembrance. In Cultural Memory Studies. Berlin: De Gruyter .
