تحلیل حساسیت محاسبات هیدرولیکی در تعیین بستر و حریم رودخانه ها ، بازتاب خطاهای مدل سازی در دعاوی حقوقی
Keywords:
هیدرولیک جریان, شرکت آب منطقه‌ای, کارشناس رسمی دادگستری, دعاوی حقوقی بستر و حریم رودخانه‌هاAbstract
تعیین دقیق حد بستر و حریم رودخانه‌ها یکی از چالش‌برانگیزترین مسائل در مدیریت یکپارچه منابع آب است که به دلیل تلاقی مالکیت عمومی و خصوصی، تقابل حقوقی جدی میان مالکان اراضی و شرکت‌های آب منطقه‌ای را به همراه داشته است. اساس این مرزکشی در نظام کارشناسی، بر پایه مدل‌سازی هیدرولیک جریان استوار است؛ با این وجود، در نظر گرفتن مقادیر ثابت برای متغیرهای دینامیک در ضوابط قانونی، با واقعیت‌های فیزیکی طبیعت در تضاد است. این پژوهش با رویکردی تحلیلی، به بررسی اثرات عدم قطعیت در فرمول‌های پایه مهندسی آب می‌پردازد. در این راستا، معادله پیوستگی که بیانگر اصل بقای جرم در مسیر عبور سیلاب است، به همراه رابطه تجربی مانینگ که وظیفه تعیین سرعت جریان را بر عهده داشته و به شدت تابع ضریب مقاومت بستر است، کالبدشکافی شده‌اند. همچنین نقش معادلات حاکم بر جریان غیرماندگار در ارزیابی رفتار فضایی و زمانی موج سیلاب مورد واکاوی قرار گرفته است. نتایج بررسی‌ها نشان می‌دهد که تغییرات جزئی در برآورد پارامترهای این معادلات، به‌ویژه در تخمین ضریب زبری و ساده‌سازی ابعاد مقاطع محاسباتی، تراز سطح آب را دچار انحراف چشمگیری می‌کند. این خطای محاسباتی منجر به جابه‌جایی خطوط مصوب در نقشه‌های ثبتی شده و اصلی‌ترین عامل شکل‌گیری دعاوی حقوقی بستر و حریم رودخانه‌ها در محاکم قضایی به شمار می‌رود. در نهایت، ضرورت اصلاح رویکردهای قطعی و لحاظ نمودن تحلیل حساسیت متغیرهای هیدرولیکی در تصمیمات کارشناسی پیشنهاد می‌گردد.
Downloads
