ارزیابی سیستم پاسخگویی فوریتهای پزشکی در بلایای طبیعی: یک مطالعه مروری

Abstract

این مطالعه با هدف تلفیق شواهد موجود در زمینه شاخص‌ها و روش‌های ارزیابی سیستم پاسخگویی فوریت‌های پزشکی در بلایای طبیعی انجام شد. این مطالعه به صورت یک مرور نظام‌مند بر اساس پروتکل PRISMA انجام شد. جستجوی جامع در پایگاه‌های اطلاعاتی بین‌المللی (PubMed, Scopus, Web of Science) و داخلی (SID, MagIran)  برای مطالعات منتشرشده در بازه ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴ انجام گرفت. از کلیدواژه‌های مرتبط شامل "اورژانس پزشکی"، "بلایای طبیعی"، "ارزیابی عملکرد" و معادل‌های انگلیسی آنها استفاده شد. فرآیند انتخاب مطالعات در چهار مرحله شناسایی، غربالگری، ارزیابی صلاحیت و ورود نهایی انجام پذیرفت. بر اساس يافته­ها از بین ۱۵۸۶ مطالعه شناسایی‌شده، ۷۲ مطالعه واجد شرایط ورود به تحلیل نهایی بودند. یافته‌های کمّی نشان داد که بیشترین مطالعات در بازه ۲۰۲۰-۲۰۲۴ (۵۹.۷٪) منتشر شده‌اند و از نظر جغرافیایی، ایران (۲۲.۲٪) و ایالات متحده (۱۶.۷٪) پیشتاز بوده‌اند. از نظر نوع بلایا، زلزله (۴۷.۲٪) و سیل (۲۶.۴٪) بیشترین توجه را به خود اختصاص داده بودند. تحلیل کیفی منجر به استخراج ۵ درون‌مایه اصلی شد: ۱- شایستگی عملیاتی-لجستیکی۲- فرماندهی و هماهنگی۳- منابع انسانی و آموزش۴- ارتباطات و اطلاعات۵- زیرساخت و مقاومت. که شاخص "زمان رسیدن به صحنه" پرتکرارترین شاخص ارزیابی (۸۶.۱٪) بود. در نتيجه ارزیابی سیستم پاسخگویی فوریت‌های پزشکی در بلایای طبیعی نیازمند نگاهی جامع و چندبعدی است. چارچوب پیشنهادی این مطالعه می‌تواند مبنای مناسبی برای طراحی سیستم‌های پاسخگویی تاب‌آور، چابک و یادگیرنده باشد. تمرکز بر تقویت هماهنگی بین‌سازمانی و سرمایه‌گذاری در آموزش پرسنل به عنوان اولویت‌های کلیدی شناسایی شد.