مشروعیت دینی در اکوسیستم های پلتفرمی مسئله خدمات مالی پنهان در سوپراپ ها و چالش های تنطیم گری خدمات

Abstract

ظهور سوپراپ‌ها به عنوان اکوسیستم‌های یکپارچه دیجیتال، خدمات مالی متعددی را در لایه‌های پنهان و درهم‌تنیده با خدمات غیرمالی جای داده است. این مقاله به دنبال واکاوی مشروعیت دینی این خدمات و آسیب‌شناسی چالش‌های تنظیم‌گری آنهاست. یافته‌ها نشان می‌دهد که تسهیلات اعتباری کوتاه‌مدت به دلیل وجود کارمزدهای پنهان و جریمه‌های دیرکرد، اغلب مصداق ربای قرضی هستند. خرید اقساطی با نرخ‌های نامشخص نیز به دلیل ابهام در عوضین، در زمره غرر فاحش قرار می‌گیرد. کیف پول‌های دیجیتال و رمزارزهای درون‌پلتفرمی نیز به دلیل نامشخص بودن ماهیت حقوقی وجوه و نبود شفافیت، از دایره مشروعیت خارج هستند. در سطح تنظیم‌گری، نهادهای ناظر دینی فاصله معناداری با تحولات فناورانه دارند، خلأهای قانونی در سطوح ملی و فراملی وجود دارد و ناهماهنگی میان نهادهای مالی و فناوری کار را دشوارتر کرده است. چالش اصلی، تفکیک‌ناپذیری خدمات در معماری سوپراپ‌هاست که رویکردهای سنتی را ناکارآمد ساخته است. الگوی پیشنهادی این مقاله شامل بازتعریف شفافیت شرعی پویا، طراحی نظارت مبتنی بر ریسک، معیارهای تفکیک‌پذیری خدمات و بهره‌مندی از قراردادهای هوشمند است. مطالعه تطبیقی گرب و گوجک نشان می‌دهد که گواهی‌های شرعی موجود سطحی و ناکافی هستند و بدون فشار تنظیم‌گری مؤثر، پلتفرم‌ها انگیزه چندانی برای اصلاح رویه ندارند.