تأثیر گسست توجه دیجیتال بر فرسودگی شغلی کارکناننقش میانجی بار شناختی و نقش تعدیل‌گر خودکنترلی ادراک‌شده

Abstract

جدی‌ترین چالش‌های بهداشت روانی شغلی بدل ساخته است. پژوهش حاضر با هدف تبیین تأثیر گسست توجه دیجیتال بر فرسودگی شغلی کارکنان، با در نظر گرفتن نقش میانجی بار شناختی و نقش تعدیل‌گر خودکنترلی ادراک‌شده، طراحی شده است. روش: این پژوهش توصیفی-همبستگی با رویکرد مقطعی است. نمونه‌ای ۳۸۴ نفره از کارکنان دولتی و خصوصی ایران با روش تصادفی طبقه‌ای انتخاب شد. ابزارها شامل MBI-GS، NASA-TLX، BSCS و مقیاس اقتباسی DAF-18 بود. تحلیل داده‌ها با مدل‌یابی معادلات ساختاری (SEM-AMOS) و بوت‌استرپ ۵۰۰۰ نمونه انجام گرفت. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد گسست توجه دیجیتال هم به‌صورت مستقیم (β=۰/۲۸) و هم از طریق بار شناختی به‌عنوان میانجی جزئی (β=۰/۲۵؛ ۴۷/۲٪ از اثر کل) بر فرسودگی شغلی تأثیر مثبت و معناداری دارد. خودکنترلی ادراک‌شده مسیر گسست ← بار شناختی را به‌طور معنادار تعدیل کرد (β تعاملی=−۰/۱۹؛ شاخص تعدیل-میانجی‌گری=−۰/۰۸۹)، به‌گونه‌ای که اثر غیرمستقیم در کارکنان با خودکنترلی پایین دو برابر افراد با خودکنترلی بالا بود. کاربردها: یافته‌ها سه پیامد کاربردی مستقیم دارند: (۱) اجرای «ساعات بدون وقفه» دو بار روزانه برای کاهش بار شناختی؛ (۲) برنامه‌های ۸ هفته‌ای ذهن‌آگاهی و کار عمیق برای ارتقای خودکنترلی؛ و (۳) بازطراحی معماری دیجیتال سازمان بر اساس اصل حداقل‌سازی وقفه.