تجربه‌زیسته مشاور مدرسه از مداخلات تنظیم هیجان در محیط آموزشی

Abstract

سازگاری تحصیلی یکی از چالش های مهم نظام آموزشی، به ویژه در دوره ابتدایی است که می تواند بر یادگیری، تمرکز و عملکرد تحصیلی دانش آموزان اثر منفی بگذارد. پژوهش های اخیر در حوزه روانشناسی تربیتی بر اهمیت مداخلات مدرسه محور در ارتقای سلامت روان دانش آموزان تاکید دارند. یکی از انواع مداخلات مدرسه محور، مداخلات تنظیم هیجان است. تنظیم هیجان یکی از مؤلفه‌های اساسی سلامت روان و سازگاری تحصیلی دانش‌آموزان است که نقش تعیین‌کننده‌ای در پیشرفت تحصیلی، روابط اجتماعی و کاهش مشکلات رفتاری دارد. محیط مدرسه به‌عنوان یکی از مهم‌ترین بسترهای رشد هیجانی کودکان، نیازمند مداخلات هدفمند و کاربردی در حوزه تنظیم هیجان است. هدف پژوهش حاضر، مرور نظام‌مند مطالعات داخلی و خارجی در زمینه مداخلات تنظیم هیجان در مدارس و تلفیق آن با تجربه‌زیسته مشاور مدرسه ابتدایی به‌منظور ارائه الگویی کاربردی برای مداخله در محیط آموزشی است. این پژوهش به روش مروری–تحلیلی انجام شده و منابع علمی معتبر بین‌المللی در بازه زمانی 1998 تا 2024 مورد بررسی قرار گرفته‌اند. نتایج نشان می‌دهد مداخلات مبتنی بر آموزش مهارت‌های تنظیم هیجان، به‌ویژه رویکردهای ذهن‌آگاهی، تنفس دیافراگمی و مداخلات شناختی–رفتاری، تأثیر معناداری بر کاهش اضطراب تحصیلی، بهبود رفتارهای سازگارانه و افزایش تمرکز دانش‌آموزان دارند. همچنین تجربه‌زیسته مشاور مدرسه نشان می‌دهد که این مداخلات ساده، کوتاه‌مدت و غیرکلامی، کم هزینه، اثربخشی بیشتری در محیط واقعی مدرسه دارند. در پایان، پیشنهادهایی کاربردی برای مشاوران مدرسه که دارای نقش کلیدی هستند ارائه شده است.