تحلیل و اصلاح شبکه توزیع آب شرب با تمرکز بر مکان‌یابی مخازن ذخیره (مطالعه موردی مجتمع خیج-جمعآب، خراسان رضوی)

Abstract

شبکه‌های توزیع آب شرب به‌عنوان یکی از مهم‌ترین اجزای سامانه‌های تأمین آب، نقش اساسی در پایداری و کیفیت خدمات‌رسانی به مصرف‌کنندگان دارند. در بسیاری از مجتمع‌های روستایی، فرسودگی تأسیسات، توسعه نامتوازن شبکه، اختلاف ارتفاع و جانمایی نامناسب مخازن ذخیره موجب بروز مشکلاتی نظیر افت و نوسان فشار و ناپایداری تأمین آب می‌شود. در این پژوهش، اصلاح و توسعه شبکه توزیع آب شرب مجتمع خیج-جمعآب واقع در شهرستان گلبهار استان خراسان رضوی با تمرکز بر جانمایی مخازن ذخیره مورد بررسی قرار گرفت.

    در گام نخست، وضعیت موجود شبکه شامل منابع تأمین، مخازن ذخیره، خطوط انتقال و شبکه توزیع بر اساس بازدیدهای میدانی بررسی و در نرم‌افزار WaterGEMS مدل‌سازی شد. پیش‌بینی جمعیت افق طرح بر اساس نشریه 3-117 انجام و نیاز آبی مجتمع محاسبه گردید. سپس دو سناریوی اصلاح و توسعه شامل احداث یک مخزن مشترک 300 مترمکعبی و تفکیک مخازن ذخیره برای هر یک از روستاهای خیج و جمعآب طراحی و شبیه‌سازی شد.

    نتایج تحلیل هیدرولیکی نشان داد که سناریوی مخزن مشترک به دلیل وابستگی هیدرولیکی دو روستا و نیاز به استفاده از شیرهای فشارشکن، از نظر بهره‌برداری با محدودیت‌هایی همراه است. در مقابل، سناریوی تفکیک مخازن با جانمایی متناسب با شرایط توپوگرافی، موجب بهبود توزیع فشار، کاهش نوسانات هیدرولیکی و افزایش پایداری تأمین آب شرب می‌شود. بر این اساس، تفکیک مخازن ذخیره به‌عنوان گزینه فنی و بهره‌برداری بهینه برای اصلاح و توسعه شبکه توزیع آب شرب مجتمع خیج-جمعآب پیشنهاد می‌گردد.