بررسی پاسخ هیدرولیکی قطعات سفالی به سطوح مختلف اکسیدمس در آبیاری زیرسطحی

Abstract

آبیاری به روش زیرسطحی به‌عنوان یکی از کارآمدترین روش‌های صرفه‌جویی در مصرف آب، در مناطق خشک و نیمه‌خشک مورد توجه قرار گرفته است که نازل‌های سفالی متخلخل یکی از این روش‌ها است. با این حال، گرفتگی نازل‎ها و ناپایداری دبی خروجی یکی از چالش‌های اصلی آن است. بدین منظور در این پژوهش، اثر سطوح مختلف مس (۰، ۵۰۰۰، ۱۰۰۰۰، ۱۵۰۰۰، ۲۰۰۰۰ و ۳۰۰۰۰پی پی ام) بر تخلخل و دبی قطعات سفالی در شرایط آزمایشگاهی بررسی شد. نازل‌های سفالی با  آغشته‌سازی به مدت ۲۴ ساعت در محلول‌های سولفات مس و پخت ثانویه در دمای ۷۵۰ درجه سانتی‌گراد آماده شدند. در ادامه تخلخل  با روش اشباع پارافین و دبی با روش حجم-زمان در ارتفاع‌های ۱، ۳ و ۵ متر اندازه‌گیری شد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر غلظت مس بر تخلخل غیرمعنی‌دار است، با این حال بیشترین تخلخل در غلظت ۲۰۰۰۰ پی پی ام مس  با میانگین  29/0 مشاهده شد. همچنین  اثر غلظت مس، ارتفاع و اثر متقابل آن‌ها بر دبی در سطح یک درصد معنی دار بود. بیشترین دبی در غلظت ۲۰۰۰۰پی پی ام مس  و ارتفاع ۵ متر با میانگین ۱۱۶.۲۹ میلی‌لیتر بر ساعت به دست آمد. به‌طور کلی، غلظت بهینه مس ۲۰۰۰۰ پی پی ام تعادل مناسبی بین بهبود ساختار متخلخل و پایداری هیدرولیکی ایجاد می‌کند که می‌تواند به کاهش گرفتگی نازل‌ها و افزایش بهره‌وری آب در سامانه‌های آبیاری زیرسطحی کمک کند. پیشنهاد می‌شود اثرات بلندمدت این اصلاح در شرایط مزرعه‌ای بررسی شود.