طراحی مدل آموزش دیجیتال شخصی‌سازی‌شده مبتنی بر هوش مصنوعی با هدف پرورش خلاقیت در یادگیرندگان

Abstract

پژوهش حاضر با هدف تدوین و اعتبارسنجی مدلی از آموزش دیجیتال مبتنی بر هوش مصنوعی انجام شد؛ مدلی که می‌کوشد از طریق شخصی‌سازی تجربه یادگیری، زمینه رشد و تقویت خلاقیت در یادگیرندگان را فراهم سازد. گسترش روزافزون فناوری‌های هوش مصنوعی فرصت‌های تازه‌ای را برای طراحی مسیرهای یادگیری سازگار با ویژگی‌های فردی فراهم کرده است، اما هنوز روشن نیست که این نوع شخصی‌سازی چگونه می‌تواند تفکر خلاق را ارتقا دهد. پژوهش با رویکرد ترکیبی اجرا شد: در بخش کیفی، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۵ نفر از متخصصان حوزه‌های فناوری آموزشی و روان‌شناسی انجام گرفت تا مؤلفه‌های اصلی مدل مفهومی استخراج شود. در بخش کمی نیز پرسشنامه‌ای محقق‌ساخته بین ۳۵۰ نفر از اساتید و دانشجویان تحصیلات تکمیلی توزیع شد و داده‌ها با تحلیل عاملی تأییدی و مدل‌سازی معادلات ساختاری در نرم‌افزارهای SPSS و AMOS تحلیل گردید. نتایج نشان داد که مدل ارائه‌شده از برازش مناسبی برخوردار است. (CFI= 0.94, TLI= 0.92, RMSEA= 0.056) همچنین یادگیری تطبیقی، بازخورد هوشمند و انگیزش درونی به‌عنوان قوی‌ترین عوامل پیش‌بینی‌کننده خلاقیت شناسایی شدند و خودتنظیمی نقش میانجی مهمی میان آن‌ها ایفا کرد. یافته‌ها بیانگر آن است که ترکیب یادگیری تطبیقی مبتنی بر هوش مصنوعی با مسیرهای شخصی‌سازی‌شده می‌تواند انگیزش، خودتنظیمی و در نهایت خلاقیت یادگیرندگان را به‌طور معناداری ارتقا دهد. مدل پیشنهادی می‌تواند به‌عنوان چارچوبی کارآمد برای طراحان آموزشی و سیاست‌گذاران در توسعه محیط‌های یادگیری دیجیتال خلاق‌محور مورد استفاده قرار گیرد.