قراردادهای بین‌المللی کسب‌وکارهای دیجیتال و چالش‌های حقوقی آن‌ها

Abstract

گسترش قراردادهای تجاری دیجیتال بین‌المللی به یکی از ستون‌های اصلی اقتصاد جهانی‌شده تبدیل شده است و امکان انجام معاملات آنی فرامرزی در زمینه کالاها، خدمات و داده‌های دیجیتال را فراهم ساخته است. با این حال، ویژگی‌های ذاتی این قراردادها ــ از جمله ماهیت غیرمادی، فعالیت بدون مرز و اجرای خودکار ــ چالش‌های قابل‌توجهی را برای نظام‌های حقوقی سنتی که بر پایه حاکمیت سرزمینی و الگوهای کاغذی استوارند، به وجود آورده است. این نوشتار به بررسی موانع حقوقی اصلی در مسیر استفاده امن و قابل پیش‌بینی از قراردادهای تجاری دیجیتال بین‌المللی می‌پردازد. در این راستا، حوزه‌های بحرانی از جمله ابهام صلاحیت قضایی و قانون قابل اعمال، اعتبار و تشکیل قراردادهای الکترونیکی، پیچیدگی‌های نوینی که از قراردادهای خودکار و هوش مصنوعی ناشی می‌شود، تعارضات گسترده حاصل از تفاوت در رژیم‌های حریم خصوصی داده‌ها و نارسایی‌های دادرسی سنتی در حل‌وفصل اختلافات بررسی می‌گردد. نتیجه تحلیل نشان می‌دهد که اگرچه اسنادی نظیر کنوانسیون سازمان ملل درباره ارتباطات الکترونیکی (UN Electronic Communications Convention) پایه‌ای از مشروعیت قانونی را فراهم کرده‌اند، اما دستیابی به هماهنگی بین‌المللی از طریق معاهدات مدرن و حقوق نرم (soft law) امری ضروری است. چنین تحولی برای ایجاد قطعیت حقوقی، کاهش ریسک‌ها و تقویت رشد تجارت دیجیتال در جهان به‌هم‌پیوسته امروز حیاتی است.