بررسی اثرات بهداشتی و زیست ‌محیطی آب حاوی نیترات (Development Engineering Conferences Center Articles Database, 2025)
دسترسی به آب آشامیدنی سالم برای حفظ سلامت انسان ضروری است، اما آلودگی منابع آب، به‌ویژه با نیترات، در ایران و جهان یکی از چالش‌های جدی به شمار می‌رود. نیترات (NO₃⁻) از منابع طبیعی مانند چرخه نیتروژن و صاعقه، و نیز از منابع انسانی شامل فعالیت‌های کشاورزی، فاضلاب شهری و پساب‌های صنعتی وارد آب می‌شود. این ترکیب به‌راحتی در آب حل شده و از طریق مصرف سبزیجات، گوشت و آب آشامیدنی وارد بدن می‌گردد، جایی که می‌تواند به نیتریت و نیتروزآمین‌های سرطان‌زا تبدیل شود و خطر بروز مت‌هموگلوبینمیا، سرطان‌های گوارشی، اختلالات تیروئیدی و بیماری‌های قلبی را افزایش دهد. در بعد زیست‌محیطی، نیترات موجب یوتروفیکاسیون، کاهش تنوع زیستی و تخریب اکوسیستم‌های آبی می‌شود. در این بررسی مروری، مطالعات مرتبط با موضوع از پایگاه‌های اطلاعاتی Google Scholar، SID و MAGIRAN با استفاده از کلیدواژه‌های «نیترات»، «اثرات بهداشتی»، «اثرات زیست‌محیطی» و «منابع نیترات» به زبان فارسی جستجو و تحلیل شدند. بر اساس یافته‌های استخراج‌شده، پایش مستمر کیفیت آب، مدیریت منابع آلاینده، اصلاح الگوی کشت، استفاده از کودهای زیستی و ارتقای آگاهی عمومی از جمله راهکارهای مؤثر برای کنترل نیترات هستند. این مقاله با هدف بررسی جامع منابع، اثرات بهداشتی و زیست‌محیطی، عوامل تشدیدکننده و روش‌های کاهش نیترات در آب تدوین شده است تا زمینه‌ساز ارتقای سلامت عمومی و پایداری اکوسیستم‌های آبی باشد.